Het Nederlandse spoorsysteem behoort tot de veiligste van Europa dankzij geavanceerde beveiligingssystemen, communicatiemiddelen en software in treinen en rond het spoor. Toch zijn calamiteiten niet voor 100 procent te voorkomen. ProRail Incidentenregie staat 24 uur per dag, 7 dagen per week paraat om spoorcalamiteiten af te handelen.
Op deze pagina vindt u de volgende informatie over ProRail Incidentenregie:
Bekijk ook het
Handboek incidentmanagement Rail (pdf, versie 19-10-2012)
Een calamiteit
Er is sprake van een calamiteit als de treindienst op een traject langer dan een half uur verstoord is en treinen daarbij 5 minuten of meer vertraging oplopen. Voorbeelden van calamiteiten: wisselstoring, aanrijding, defecte trein, incident met gevaarlijke stoffen.
Terug naar boven
Veiligheidsketen
ProRail Incidentenregie werkt, net zoals o.a. de brandweer, volgens de veiligheidsketen proactie – preventie – preparatie – repressie – evaluatie. Als er bijvoorbeeld plannen worden gemaakt voor de aanleg van een station, denkt Incidentenregie mee over de veiligheidsaspecten (proactie). En door grondig te evalueren, kan Incidentenregie voorkomen dat een bepaalde calamiteit zich nog eens voordoet (preventie). Het onderzoek dat Incidentenregie, onder meer samen met vervoerders, gemeentes, brandweer en politie, doet, staat los van het onderzoek dat de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) en de Onderzoeksraad Voor Veiligheid eventueel in kunnen stellen. Bij het afhandelen van calamiteiten (repressie) streeft Incidentenregie ernaar om de gevolgen voor reizigers, vervoerders en verladers zo beperkt mogelijk te houden. En om de dienstregeling zo snel mogelijk weer normaal te laten verlopen.
Terug naar boven
Veiligheidsregio’s
Incidentenregie stelt samen met de 25 veiligheidsregio’s Trein Incident Managementplannen (TIM-plannen) op. Hierin worden alle afspraken over de taken en coördinatie bij calamiteiten vastgelegd. Binnen de veiligheidsregio’s worden ook rampenoefeningen gehouden (preparatie). ProRail heeft de afspraken met alle andere partijen, zoals vervoerders, binnen de spoorbranche over calamiteiten ook vastgelegd: het Calamiteitenplan Rail. Dit branchebrede noodplan is in beheer bij ProRail. In de 25 veiligheidsregio’s heeft ProRail structureel overleg met alle calamiteitenorganisaties en lokale bestuurders. De regiomanager weet alles over de rol van ProRail binnen de veiligheidsregio van uw gemeente.
Terug naar boven
Organisatie
Incidentenregie bestaat uit: Calamiteitenorganisatie, Ongevallenbestrijding en Landelijke Coördinatie Rail. Landelijke Coördinatie Rail zetelt in het Operationeel Controle Centrum Rail (OCCR) in Utrecht. Hier werken verschillende partijen uit de spoorbranche op landelijk niveau samen, zodat zij snel kunnen bijsturen als er een calamiteit is en de treindienst zo snel mogelijk weer kan worden hervat.
Tijdens een calamiteit is de landelijk coördinator Rail van ProRail Incidentenregie de voorzitter van het OCCR-crisisoverleg.
Calamiteitenorganisatie
• BackOffice
Bij de BackOffice komen alle calamiteitenmeldingen voor het spoor binnen. De medewerkers alarmeren de (overheids)hulpdiensten en spoorpartijen en verzorgen alle communicatie binnen de spoorbranche over de voortgang van de afhandeling.
• Algemene leiding & coördinatie
De algemeen leider van de Calamiteitenorganisatie geeft leiding aan de (calamiteiten)diensten die vanuit de spoorbranche betrokken zijn bij de calamiteitenafhandeling. Daarnaast coördineert hij de (overheids)hulpdiensten als Officier van Dienst Rail (OvD-R). Hij is dus het aanspreekpunt bij de afhandeling van de calamiteit.
Ongevallenbestrijding
• Redding & bestrijding
Ongevallenbestrijding assisteert de (overheids)hulpdiensten bij het redden van mensen en dieren en beschermen van het milieu. De medewerkers zijn gespecialiseerd in omgaan met gevaarlijke stoffen. Ongevallenbestrijding beschikt over speciaal uitgeruste voertuigen met blauw zwaailicht om snel ter plaatse te kunnen zijn.
• “Vrijbaan” maken
ProRail Incidentenregie is verantwoordelijk voor het vrijmaken van het spoor na een calamiteit. Bij bijvoorbeeld een aanrijding komt het regelmatig voor dat het materieel is ontspoord. Ongevallenbestrijding maakt zo snel mogelijk weer “vrijbaan” door het te hersporen en/of af te voeren. De medewerkers beschikken over zowel materieelkennis als speciale gereedschappen.
ProRail Verkeersleiding
ProRail Incidentenregie valt onder ProRail Verkeersleiding. Verkeersleiding stuurt alle treinverkeer in Nederland aan en levert actuele reisinformatie.
Terug naar boven
De Praktijk: blikseminslag
Tijdens de avondspits slaat de bliksem in op het drukke baanvak Utrecht-Gouda. De bovenleiding is kapot. Een machinist meldt de calamiteit aan de treindienstleider. Eerst neemt de treindienstleider contact op met het Schakel- en Meldcentrum, waar de oorzaak van de storing wordt vastgesteld. Ook informeert hij gestrande machinisten en de medewerker BackOffice. Die zorgt via het alarmeringssysteem dat het juiste afhandelingsscenario in werking treedt en dat iedereen gealarmeerd wordt die nodig is om de bovenleiding te herstellen. Een storingsploeg van ProRail neemt intussen ter plekke de schade op en maakt een plan van aanpak om de bovenleiding te herstellen.
Algemeen Leider/Officier van Dienst - Rail
Binnen tien minuten melden alle betrokkenen zich bij de algemeen leider. Die coördineert de situatie en de werkzaamheden. Hij bepaalt de omvang van de ontregeling en zorgt dat het treinverkeer buiten het getroffen baanvak zo snel mogelijk weer op gang komt. Hij weet waar treinen stil staan en of er opvang nodig is voor de reizigers. Ook gaat hij na of er bussen nodig zijn om reizigers te vervoeren en of er materieel moet komen om gestrande treinen te verslepen. Tegelijkertijd houdt hij het herstel van de bovenleiding nauwlettend in de gaten.
Reizigers
Intussen heeft de vervoerder het treinpersoneel over de situatie ingelicht. De machinist of conducteur vertelt reizigers wat er aan de hand is en welke maatregelen er worden genomen. Sommige gestrande treinen worden weggesleept naar het nabijgelegen station Woerden of een overweg. Andere reizigers lopen onder begeleiding naar een overweg, vanwaar ze met bussen verder worden vervoerd.
Terug naar boven
De praktijk: aanrijding
Op een overweg tussen Utrecht en Arnhem komt een trein in botsing met een overstekende vrachtauto. De trein ontspoort, de vrachtauto belandt in de spoorwegberm. Daarbij raken de bovenleiding en overweg beschadigd. Meteen na het ongeval alarmeert de machinist de treindienstleider in de regio. Die geeft andere treinen in de buurt opdracht direct te stoppen en neemt de sporen buiten gebruik. Dan alarmeert hij de BackOffice die een scenario kiest en alle interne en externe hulpverleningsdiensten inschakelt. Binnen enkele minuten staan alle treinen in het gebied stil en kunnen de werkzaamheden beginnen.
Hulpverleningsdiensten
De politie, brandweer en ambulance zijn als eerste ter plaatse. De mensen van de GG&GD verzorgen eventuele slachtoffers terwijl brandweerlieden zorgen dat inzittenden uit de vrachtauto worden gehaald. De politie zet de plek af voor het publiek en onderzoekt eventuele strafbare feiten.
Ondersteuning en herstel
ProRail Incidentenregie ondersteunt waar mogelijk de hulpdiensten, de storingsploeg herstelt de bovenleiding en de overweg zo snel mogelijk. Ongevallenbestrijding is ingeschakeld om met speciaal gereedschap de ontspoorde trein te 'hersporen'. De gezamenlijke railbedrijven zorgen er samen voor dat de gevolgen van een ontregeling voor reizigers- en goederenvervoer zo klein mogelijk blijven. Hoe zij dat doen en wie voor welk onderdeel verantwoordelijk is, ligt vast in een Calamiteitenplan Rail.
Terug naar boven