Hogesnelheidstreinen die over de Hogesnelheidslijn rijden, maken net als 'gewone' treinen geluid. Uit onderzoek is gebleken dat het geluid van hogesnelheidstreinen nauwelijks afwijkt van het geluid van reguliere treinen. Hogesnelheidstreinen zijn gebonden aan de geluidsregels die staan in het 'Besluit geluidshinder spoorwegen' in de Wet geluidhinder.

Het Besluit geluidshinder spoorwegen geeft aan dat het geluid van een spoorlijn aan de buitenkant van de gevel van een woning langs nieuw te bouwen spoor in principe niet meer dan 57 dB(A)* mag zijn. Langs bestaand spoor is het wettelijk toegestane maximum geluidsniveau 65 dB(A) en voor uitzonderingsgevallen geldt 70 dB(A). Het geluid binnen in een woning langs het spoor mag nooit hoger zijn dan 37 dB(A).

In het tracébesluit (pdf) en de toelichting op het tracébesluit (pdf) staat informatie over afspraken met betrekking tot geluid.

Geluidsschermen

Als de hogesnelheidstreinen niet afgeschermd worden door geluidsschermen of een afschermende (half)verdiepte bak rijden, wordt langs nieuw spoor de geluidsgrens van 57 dB(A) op een afstand van 400 à 450 meter van de spoorbaan bereikt. Daar waar binnen deze afstand van het spoor woningen staan, is gekeken of er geluidsschermen of -wallen langs het spoor geplaatst moeten/kunnen worden.

De hoogte van de schermen is afhankelijk van de afstand tussen bebouwing en spoor. De hoogte van de bebouwing varieert van 1 tot 6 meter. Daar waar de HSL-Zuid bundelt met een snelweg zijn de schermen plaatselijk 9 meter hoog. In totaal is er ongeveer 100 kilometer geluidsschermen aangelegd.

Raildempers in Rotterdam

Voor de geluidssituatie in Rotterdam-Zuid zijn raildempers een goed alternatief voor hoge geluidsschermen die de omwonenden niet wilden. Na afwegen van de belangrijkste voor- en nadelen is besloten om het 3 kilometer lange traject tussen de Willemsspoortunnel en station Rotterdam Lombardijen te voorzien van raildempers. Op alle doorgaande sporen, in totaal 14 kilometer enkel spoor,  zijn raildempers op de spoorstaven gemonteerd. De oorspronkelijk in het Tracébesluit geplande schermen blijven hierdoor voor het grootste gedeelte achterwege, terwijl wel aan de geluidseisen wordt voldaan.

Geluidsbelasting per woning bepaald

Projectorganisatie Rijkswaterstaat HSL-Zuid heeft in het verleden alle woningen tot op een afstand van circa 600 meter vanaf het spoor nauwkeurig onderzocht op mogelijke geluidsoverlast afkomstig van rijdende treinen op de HSL. Voor dit onderzoek waren de avonduren bepalend. Immers, tussen 19.00 en 23.00 uur rijden net zo veel treinen als overdag, maar de geluidsnormen zijn dan strenger. Met een computerprogramma is per woning per woonlaag de geluidsbelasting berekend. Gegevens als snelheid, aantallen treinen, hoogteligging van de spoorbaan en afstand tussen woning en geluidsbron bepaalden het uiteindelijke resultaat. Er is gerekend zoals voorgeschreven in het Reken- en Meetvoorschrift Railverkeerslawaai (onderdeel van de Wet geluidhinder). Dit is een theoretisch rekenmodel dat is toegepast tijdens de ontwerpfase van de HSL.

Geluidsrapporten

Voor iedere gemeente langs het tracé van de HSL zijn de resultaten van de geluidsberekeningen voor het Tracébesluit 1998 verwerkt in een akoestisch rapport. Dat vermeldt voor elke woning de geluidsbelasting. Het streven van de projectorganisatie was om voor zoveel mogelijk woningen het geluidsniveau onder de grens van 57 dB(A) te houden door onder meer geluidsschermen te plaatsen. Soms bleek dat niet mogelijk. Voor die woningen zijn geluidswerende voorzieningen aan woning aangebracht, bijvoorbeeld door middel van gevelisolatie. Deze woningen worden benoemd in de rapporten – met motivatie voor de gekozen oplossing. De geluidsrapporten maken deel uit van het Tracébesluit HSL-Zuid.

Gevelisolatie

Als het niet mogelijk was om de gevelbelasting (het geluidsniveau ten gevolge van railverkeer aan de gevel van de woning) met geluidsschermen of -wallen tot beneden de 57 dB(A) terug te dringen, kwam de betreffende woning in aanmerking voor isolatiemaatregelen. Als bleek dat de geluidswaarde van geluidsgevoelige ruimten, zoals woon-/slaapkamers en woonkeukens, in de woning boven de 37dB(A)-grens vastgesteld werd, kwam de woning in aanmerking voor gevelisolatie. Het aantal te isoleren woningen verschilde per regio. De gevelisolerende maatregelen hingen af van de concrete geluidsbelasting en de bouwkundige staat van de woning.

Buitengeluid dringt de woning binnen via de ventilatiegangen en kieren bij ramen, deuren of daken. Deze openingen werden als eerste gedicht. Daarnaast zijn er zogenoemde 'suskasten' toegepast die een goede ventilatie van de woning waarborgen. 'Suskasten' zijn ventilatievoorzieningen die het buitengeluid zo veel mogelijk dempen. Andere mogelijke geluidsisolerende maatregelen waren: wand-, plafond- en/of dakisolatie, beter afsluitbare ramen, dubbele beglazing of voorzetramen. Alle getroffen maatregelen zijn in overleg met de eigenaar van de woning uitgevoerd. Als de eigenaar akkoord ging, werden de aanpassingen uitgevoerd door een gespecialiseerde aannemer voor rekening van de projectorganisatie Rijkswaterstaat HSL-Zuid.

*Wat is dB(A)?

Decibel is de maat voor de sterkte van het geluidsniveau. Decibel (A), afgekort dB(A), is de maat voor de sterkte van het geluidsniveau, gewogen met het ‘A-filter’, dat wil zeggen gecorrigeerd voor de frequentie-afhankelijke gevoeligheid van het menselijk oor. Ter vergelijking: 120 dB(A) pijngrens gehoor; 100 dB(A) symfonieorkest; 70 dB(A) branding; 60 dB(A) gesprek op normale toon; 40 dB(A) rustige kamer.

Foto: Projectorganisatie HSL-Zuid / Ton Poortvliet