Spelende kinderen bij het spoor, mensen die er hun hond uitlaten en scholieren die nog snel even onder sluitende overwegbomen doorglippen. Veel vertragingen in het treinverkeer zijn het gevolg van onveilig gedrag.

Nederland heeft één van de drukst bereden spoorwegnetten ter wereld. Wanneer een storing plaatsvindt, treft die direct veel treinen. Daardoor ontstaan vertragingen, waar reizigers de dupe van worden. Sommige oorzaken van oponthoud liggen bij de vervoerder – bijvoorbeeld een defecte trein of gebrek aan personeel. Andere storingen, zoals problemen met de infrastructuur (bijvoorbeeld sein- en wisselstoringen), vallen onder de verantwoordelijkheid van ProRail. Ongeveer 10 procent van alle vertragingen op het spoor wordt veroorzaakt door onveilig handelen van derden, zoals fietsers, voetgangers en vandalen. Ze vormen de helft van het totaal aantal storingen bij ProRail.

Oorzaken van storingen

Er zijn veel verschillende manieren waarop menselijk handelen of gedrag van invloed kan zijn op de treindienstregeling. Treinen moeten soms stevig in de remmen omdat mensen vlak voor de trein tussen gesloten spoorbomen lopen of rijden. En wanneer kinderen in de buurt van het spoor spelen of mensen langs het spoor lopen, krijgen machinisten op dat spoortraject de opdracht om stapvoets te rijden. Ook door vandalisme – bijvoorbeeld door spullen op het spoor te leggen, stenen te gooien en graffiti te spuiten – en gevallen van zelfdoding loopt het treinverkeer vertraging op.

Maatregelen

Het is gevaarlijk en strafbaar om dicht bij in de buurt van het spoor te komen. Onveilig gedrag bij het spoor zorgt voor ongelukken en vertragingen. Daarom neemt ProRail maatregelen ervoor te zorgen dat mensen bij het spoor vandaan blijven. Dat doen we samen met vervoerders en andere bedrijven in de spoorbranche, maar ook met overheden en omwonenden. Zo willen we onveilig gedrag terugdringen, incidenten snel kunnen verhelpen en treinvertragingen voorkomen, en de veroorzakers desnoods bestraffen.

Maatregelen tegen spoorlopers en aanrijdingen

Hekken en borden

Allereerst zijn er de fysieke maatregelen. Perrons zijn aan begin en eind voorzien van waarschuwingsborden. Waar noodzakelijk, plaatst ProRail hekken en begroeiing langs het spoor om de rails minder toegankelijk te maken. Op bepaalde trajecten en op emplacementen worden camera’s en extra lichten geplaatst, zodat mensen niet ongezien het terrein kunnen betreden. En op sommige locaties langs het spoor heeft ProRail als proef struikelmatten (matten met hooguitstekende punten van kunststof) geplaatst, die het lopen langs het spoor onmogelijk moeten maken. Deze liggen op plaatsen waar mensen een ingang zoeken om bij het spoor te komen. Bij overwegen zijn er hangwerken onder de spoorbomen en middengeleiders op de rijbaan voor de overweg om te voorkomen dat mensen onder of tussen de spoorbomen doorgaan.

   

Handhaving 

Daarnaast heeft ProRail BOA’s in dienst, Buitengewoon Opsporingsambtenaren, die de orde op en rond het ProRailterrein bewaken. Zij surveilleren bij spoorwegovergangen en controleren het terrein langs het spoor op illegale toegang, vuilstorting, vandalisme en graffiti. Ze waarschuwen mensen die om de gesloten spoorbomen zigzaggen of nog snel even doorfietsen als de bomen gaan sluiten. BOA’s zijn bevoegd om mensen staande te houden, hun legitimatie te controleren en een procesverbaal uit te schrijven aan overtreders. Het Openbaar Ministerie kan daarna aan overtreders een boete opleggen.

BOA’s zijn herkenbaar aan hun uniform met BOA-insigne. Ze zijn in het bezit van een geldige BOA-legitimatie.

Communicatie

ProRail wil graag aan mensen uitleggen waarom het gevaarlijk is om vlak langs het spoor te lopen, tussen de gesloten bomen door te 'zigzaggen', zwerfvuil achter te laten of takken op de rails te leggen uit baldadigheid. Om hiermee zoveel mogelijk mensen te bereiken voert ProRail een paar keer per jaar een campagne over een speciaal veilgheidsthema.

ProRail benadert jaarlijks vakantieparken, jeugdherbergen, recreatieparken en kampeerboerderijen die binnen een straal van 1500 meter van het spoor liggen. Deze bedrijven ontvangen voorlichtingsmateriaal (zie poster of flyer) over de gevaren van het spoor.

Af en toe zijn er overwegcampagnes. Buitengewoon opsporingsambtenaren van ProRail (BOA’s) spreken scholieren dan aan op hun gedrag en delen markeerstiften uit met de slogan ‘Wil je blijven leven, wacht dan even!’. ProRail plaatst advertenties in huis-aan-huisbladen, waarin ouders worden oproepen om hun kinderen te wijzen op de risico’s van onveilig gedrag op en rond het spoor.

ProRail houdt een campagne om de gevaren van lopen langs het spoor onder de aandacht te brengen. Lees meer over deze campagne

Onderwijs

Voor scholieren van basisscholen en voortgezet onderwijs zijn lespakketten gemaakt en gastlesdocenten van Prorail geven voorlichting op scholen. Jongeren kunnen ook op de site www.pazzup.nl lezen over de gevaren rond het spoor, bijvoorbeeld zigzaggen tussen de spoorbomen door, spoorlopen en vandalisme. Voor kinderen heeft ProRail ook een poster laten ontwikkelen. Op deze kleurplaat staan 14 stommiteiten die mensen uithalen op of rond het spoor.

Maatregelen tegen vandalisme

• Inzet van particuliere beveiligingsbedrijven, toezichthouders, BOA's en camera's op plaatsen waar vandalisme voorkomt.
• Opruimen van de spooromgeving.
• Inzet van voorlichtingsmateriaal voor jongeren.

Maatregelen tegen zelfdoding

Zelfdoding op het spoor veroorzaakt veel leed. Niet alleen voor het slachtoffer en nabestaanden, maar voor iedereen die erbij betrokken is. ProRail wil suïcide voorkomen en werkt daarvoor samen met 113Online en de Ivonne van de Ven Stichting. Beide organisaties richten zich op suïcidepreventie.

Zelfmoordgedachten? Praat erover op 113online.nl

Heeft u behoefte aan een luisterend oor, dan kunt u de website 113Online bereiken via chat of telefoon. U kunt via de site contact zoeken met lotgenoten. Zie www.113online.nl.

Programma

Het programma Suïcidepreventie van ProRail werkt samen met alle betrokken partijen om met harde en zachte maatregelen suïcides op het spoor terug te dringen. Het gaat daarbij om zogenaamde ‘harde’ maatregelen, zoals hekken en schrikverlichting. Maar ook om ‘zachte’ maatregelen, zoals het uitwisselen van kennis en informatie en onderzoek. ProRail werkt met ‘vaste’ partners als NS en de politie (KLPD), maar ook met GGZ Nederland en wetenschappers op het terrein van suïcidepreventie.

Meer informatie?

Heeft u vragen over storingen door onveilig gedrag rond het spoor of over maatregelen die ProRail met haar partners neemt? Neem dan contact met ons op via het contactformulier.