Informatie

Waarom deze prijsvraag?

Het spoor heeft een belangrijke functie in onze maatschappij. ProRail wil het spoorvervoer concurrerend laten zijn met andere manieren van transport, zoals wegvervoer, scheep- en luchtvaart. Hiervoor werken we voortdurend aan de effectiviteit van het spoor, maar ook aan de duurzaamheid ervan. Onder meer door nieuwe innovatieve projecten en met deze PrijsVraag.

Hoe belangrijk is het spoor?
Het spoorvervoer is een belangrijke schakel in de mobiliteit in Nederland. Dagelijks brengen 5.400 reizigerstreinen 1,2 miljoen passagiers naar hun bestemming en worden er door ruim 300 goederentreinen 100.000 ton goederen vervoerd. In de komende jaren zal dit aandeel aanzienlijk groeien. Het kabinet wil dat het aantal treinreizigers jaarlijks met 5 procent stijgt. De goederenvervoerders rekenen zelfs op een verdubbeling van het vervoer in het komende decennium.

We willen duurzame groei mogelijk maken
Reizen per trein is in vergelijking met de meeste andere manieren van vervoer schoon en duurzaam. ProRail wil dat het spoor dit milieuvoordeel behoudt. Zij wil de verwachte vervoersgroei op een duurzame manier faciliteren. Om de voorsprong ook op langere termijn te behouden is het belangrijk dat het spoor zich blijft ontwikkelen. Vandaar dat we het aspect duurzaamheid in de gehele bedrijfsvoering integreren.

We houden rekening met maatschappelijke belangen
In alle activiteiten houdt ProRail rekening met de belangrijke maatschappelijke functie van het spoor, ook in relatie tot andere manieren van vervoer. Dit betekent dat ProRail bij beslissingen:

• maatschappelijke belangen meeweegt bij het bepalen van de koers;
• verantwoord omgaat met de publieke financiële middelen;
• transparant en integer handelt;
• duurzaamheid (waaronder milieuvriendelijkheid) als uitgangspunt hanteert voor het gebruik en de totstandkoming producten.

We maken het spoor graag nog duurzamer
ProRail zoekt naar innovaties die maken dat, ondanks de verwachte vervoersgroei, een sprong gemaakt kan worden in het verminderen van de CO2-uitstoot en de algemene milieubelasting van het vervoer per spoor. Daarvoor zijn baanbrekende, vernieuwende oplossingen nodig die het spoor nog ‘groener’ maken dan het al is!

Op welke terreinen kunt u op het spoor energie besparen? Bekijk hieronder feiten en cijfers over energieverbruik en voorbeelden van besparing.

Energieverbruik en besparingen

Er is op verschillende manieren energie nodig voor spoorvervoer. Grofweg gaat het om tractie-, infra- en stationsgerelateerd energieverbruik. Op elk terrein zijn er innovatieve voorbeelden van besparingen.

Hoeveel energie gaat op aan tractie?
Het treinverkeer verbruikt jaarlijks 1.480 GWh energie. Het overgrote merendeel, 1.400GWh, is de energie die de treinen onttrekken aan de bovenleiding om te rijden, de tractie. Dit energieverbruik valt vanzelfsprekend onder verantwoordelijkheid van de vervoerders. ProRail kan dit verbruik beïnvloeden. We doen dit bijvoorbeeld in het project Energiezuinig plannen en met RouteLint.

Enkele cijfers

• In Nederland is 2.100 km van het 2.800 km lange spoorwegnet geëlektrificeerd.
• De Betuweroute en de HSL-zuid hebben een spanning van 25kV, de overige lijnen van 1.500 V.
• Er zijn 237 onderstations (2.5 – 12 MVA). De afstand tussen de onderstations is gemiddeld 6 km.

Hoeveel energie verbruikt de infrastructuur?
Naast tractie is energie nodig voor het functioneren van de overige railgebonden systemen en voor de stations en transferruimte (79 GWh en 7,2 miljoen m3 gas). ProRail is verantwoordelijk voor het infragerelateerd energieverbruik, zoals seinen, wissels en treinbeveiliging. Met innovatieve projecten, zoals het plaatsen van windmolens, onderzoeken we de mogelijkheden om energie op te wekken.

Hieronder staat het infragerelateerd energieverbruik, exclusief tractie-energie. Daarbij maken we onderscheid tussen aardgas en elektriciteit.

 

Hoeveel energie verbruiken stations en transferruimtes?
ProRail is verantwoordelijk voor de voorzieningen op de transferruimten: alle ruimtes op het station waar reizigers komen. Dit geldt ook voor het energieverbruik van deze voorzieningen. We verwachten dat het verbruik in transferruimtes zal stijgen. Bijvoorbeeld door toegenomen eisen aan de beveiliging (denk aan camera’s, OV-poortjes) en door de uitgebreidere mogelijkheden voor het informeren van reizigers (via zogeheten ‘InfoPlus’-schermen). Met innovatieve projecten, zoals de Duurzaamheidsscan, willen we het verbruik verminderen.


Hieronder staat het energieverbruik van stations. Daarbij maken we onderscheid tussen aardgas en elektriciteit.



 

Innovatieve voorbeelden

ProRail heeft verschillende innovatieve ideeën in praktijk gebracht om het spoor duurzamer te maken. Enkele voorbeelden.

Energiezuinig rijden met RouteLint

Met het nieuwe rijden bewegen automobilisten zich energiezuinig over de weg. Ze laten bijvoorbeeld het gaspedaal los en laten hun auto rustig uitrollen tot het rode verkeerslicht. Hetzelfde principe passen machinisten toe op het spoor dankzij RouteLint van ProRail.

RouteLint is een informatiesysteem waarmee machinisten zien welke treinen voor en achter hen rijden. Hierdoor hoeven ze minder te remmen en op te trekken. Ziet een machinist bijvoorbeeld een stremming ontstaan, dan kan hij ver van tevoren het ‘gas’ loslaten in plaats van vlak van tevoren hard op de rem te trappen. Ook zien machinisten beter of ze netjes binnen hun tijdsslot rijden, waardoor ze niet onnodig haast maken. NS en Railion voeren met RouteLint een proef uit op het traject Rotterdam - Dordrecht. En met succes: de energiebesparing loopt op tot 5 procent. In 2008 gaat RouteLint operationeel van start op het traject tussen Den Haag en Venlo.


Windmolens over het spoor

Duurzaamheid bereik je niet alleen door energiebesparing. Het is ook mogelijk om energie terug te winnen. Windmolens bouwen boven het spoor kan een aantrekkelijke mogelijkheid zijn, milieutechnisch en financieel.
 
ProRail onderzoekt in samenwerking met externe partijen wat de mogelijkheden zijn van het opwekken van windenergie door windmolens te plaatsen over spoorweginfrastructuur. Eerder toonden we met een business case aan dat op bepaalde delen van het spoorwegnet windmolenprojecten in combinatie met de railinfrastructuur ook financieel aantrekkelijk kunnen zijn.


Duurzame stations
Hoe duurzaam is een gebouw? Aan de hand van rekeninstrumenten zoals GreenCalc en GPR Gebouw is die vraag nauwkeurig te beantwoorden voor nieuwbouw en gerealiseerde woningen en kantoren. ProRail is bezig met de ontwikkeling van een methode om de duurzaamheid van stations nauwkeurig en eenvoudig te meten, samen met de ontwikkelaars van GPR Gebouw.
 
De zogeheten Duurzaamheidsscan bepaalt de score van een station op basis van materiaalgebruik, energiehuishouding, gezondheidsaspecten, gebruikskwaliteit en toekomstvastheid. Deze scan is al uitgevoerd voor grote stationsprojecten en wordt eind 2009 als webapplicatie beschikbaar voor bijvoorbeeld beheerders en aannemers.