De spoorbaan en de grond erlangs zijn eigendom van ProRail. Het schoonhouden en onderhouden valt daarom onder de verantwoordelijkheid van ProRail. De afdeling Operationeel Beheer stelt voor alle regio’s een beheerplan op voor ecologisch berm- en slootbeheer en onkruidbestrijding.

Het onderhoud van spoorbermen moet voldoen aan wetten en regels. Daarnaast is ProRail zich bewust van het belang van de natuurgebieden, weilanden en bossen waar het spoor doorheen loopt.

Beheerplan

Om de natuur zo goed mogelijk te beheren, worden per regio beheerplannen opgesteld voor ecologisch berm- en slootbeheer en onkruidbestrijding. Hierin staan de richtlijnen voor het maaien van bermen en het kappen van overhangende takken boven de spoorbaan. Niet iedereen heeft dezelfde ideeën over het onderhoud van het groen langs het spoor. Wilde bloemen en planten op de spoordijk of in de berm ziet de een als een prachtig stukje natuur en de ander als een bron van onkruidgroei op aangrenzende grond. ProRail probeert met het beheerplan een middenweg te vinden tussen de belangen van de verschillende partijen.

Slootbeheer

Een deel van de spoordijken en bermen grenst aan een sloot. Soms hoort de sloot bij het spoorterrein en is ProRail dus de eigenaar, soms is ProRail alleen beheerder. In beide gevallen is ProRail verantwoordelijk voor het schoonhouden en regelmatig baggeren van de sloot. Dit gaat in goed overleg met de gemeente waarin de sloot ligt en met de waterschappen die eigenaar zijn van sommige sloten. Natuurlijk gebeurt het onderhoud volgens de wettelijk geldende voorschriften en regels.

Ontsnippering

Tegenwoordig wordt bij de aanleg van nieuwe spoorbanen rekening gehouden met de leefgebieden van dieren. De aanleg van een nieuw traject mag niet tot gevolg hebben dat het leefgebied wordt doorsneden en de dieren ‘opgesloten’ zitten op een te klein terrein. In de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw was deze aandacht voor de natuur er nog niet.
Om alle natuurgebieden en -gebiedjes die worden begrensd door wegen, spoor en water met elkaar te verbinden en een doorgang of oversteek voor dieren mogelijk te maken, werkt ProRail mee aan het MJPO. Dit is het Meerjaren Programma Ontsnippering waaraan ook Rijkswaterstaat, verschillende ministeries, provincies, waterschappen en natuur- en milieuorganisaties deelnemen. In dit programma worden afspraken gemaakt over de aanleg van bijvoorbeeld wildtunnels en ecoducten. In 2018 moet een Ecologische Hoofdstructuur zijn gerealiseerd waarmee alle natuurgebieden in Nederland op elkaar zijn aangesloten. Het is de bedoeling om ook overgangen naar natuurgebieden in buurlanden te maken.
Uiteraard zijn ook de Natuurbeschermingswetten op ProRail van toepassing.

Volkstuinen

In de loop der jaren is er veel veranderd op het spoor. Het aantal treinen is bijvoorbeeld sterk toegenomen, net als de snelheid waarmee zij over het spoor rijden. En naar verwachting zullen beide in de aankomende jaren nog verder toenemen. Redenen voor ProRail om het spoor zoveel mogelijk af te schermen van de rest van de omgeving, onder meer door een deel van de volkstuinen langs het spoor te ontruimen. De toegang tot de tuinen en de aanwezigheid van mensen vlakbij de spoorbaan zorgden regelmatig voor onveilige situaties. Daarnaast was het spoor soms moeilijk bereikbaar voor onderhoudswerkzaamheden door de tuinen aan het spoor. Daarom is besloten om de contracten van de onveilig gelegen volkstuinen op te zeggen. Onveilig gelegen tuinen zijn met name tuinen die dichtbij het spoor liggen of die alleen maar via het spoor of via een pad vlak langs het spoor te bereiken zijn. De veiligheid op het spoor en uw eigen veiligheid staan bij ons altijd voorop.

Zwerfvuil

Regelmatig vinden BOA’s (Buitengewoon Opsporingsambtenaren) van ProRail vuil langs de baan. Soms is het zwerfvuil dat door de wind langs het spoor terecht is gekomen, soms is er illegaal vuil gestort. Ook machinisten van vervoerders melden bij BOA’s de aanwezigheid van vuil of afval langs het spoor. Bij illegale vuilstort probeert ProRail altijd te achterhalen wie het vuil heeft gestort. ProRail doet, als de eigenaar van het vuil bekend is, altijd aangifte bij de politie. Ook letten we erop dat onze eigen aannemers hun bouw- en afvalstoffen en gereedschappen opruimen. Dit doen we onder het thema ‘schoon spoor, veilig spoor’