Trillingen langs het spoor

Rond het spoor zijn soms trillingen voelbaar. Van passerende treinen, of van werkzaamheden aan het spoor of station. Die trillingen kunnen invloed hebben op mensen, maar ook op gebouwen langs het spoor. Voor onze omgeving willen we een goede buur zijn. Dus we nemen zorgen van omwonenden serieus. En waar mogelijk, treffen we maatregelen om trillingshinder te verminderen én te voorkomen.

Richtlijnen trillingen

Trillingen van passerende treinen, van werk aan het spoor… Er zijn verschillende soorten trillingen. Voor trillingen door rijdende treinen zijn er nu geen wettelijke normen. Wel zijn er richtlijnen. Voor diverse soorten trillingen, in bepaalde situaties. Bijvoorbeeld: als bouwwerkzaamheden tijdelijk trillingen opleveren. Of als rijdende treinen trillingen geven. Er is een onderscheid tussen schade aan gebouwen, en hinder voor mensen. De richtlijnen bepalen wat en wanneer ProRail iets kan doen, en wanneer niet.

Beleidsregel trillinghinder spoor

Soms wordt nieuw spoor aangelegd. Een traject gewijzigd of opnieuw in gebruik genomen. Voor zulke grote veranderingen neemt de minister een tracébesluit. Pas dan mag de verandering doorgaan. Bij een tracébesluit bekijkt ProRail de trillingen in de nieuwe situatie. We stellen ook maatregelen voor als het nodig is. Daarvoor gebruiken we de Beleidsregel trillinghinder spoor. Die geeft aan hoe de maximale en gemiddelde trillingssterkten van toekómstig spoorverkeer moeten worden berekend en beoordeeld. Bekijk hoe wij dit doen.

Aanpak

Er zijn verschillende mogelijkheden om trillingshinder aan te pakken. Onze voorkeur gaat uit naar aanpak bij de bron. Goed spooronderhoud is bijvoorbeeld belangrijk. En we zorgen dat het spoor goed aansluit op viaducten en bruggen. Soms plaatsen wij rubberen plaatjes onder de spoorbielzen (‘dwarsliggers’), of rubberen matten onder het grind (‘ballast’). Of we brengen trillingswerende verticale wanden aan, in de bodem.

Maatregelen, maar niet altijd

Zulke maatregelen kunnen vaak de trillingshinder verminderen. Maar niet altijd. Want trillingshinder voorkomen of verminderen is niet eenvoudig. Vooraf is niet altijd te zeggen of maatregelen werken. En de maatregelen die er zijn, kosten veel geld. Wij moeten de kosten dus altijd afwegen tegen de resultaten. Wegen de kosten van de maatregel niet op tegen de baten? Dan wordt de maatregel niet uitgevoerd. Natuurlijk werken wij continu aan nieuwe oplossingen tegen trillingshinder. Dat doen we samen met kennisinstellingen, marktpartijen en het ministerie van Infrastructuur en Milieu. 

Ervaringen

Via deze website geven wij informatie over geluid en trillingen. We begrijpen dat dit hinder kan veroorzaken. Soms kunnen we dit oplossen, soms niet. Bovendien ervaart niet iedereen hinder van het spoor op dezelfde manier. In onderstaand filmpje laten we bewoners aan bod uit Hilversum, Rotterdam en Tricht. Ieder met hun eigen verhaal. Dolf de Gruijter van het RIVM geeft toelichting.


Heeft u vragen, klachten of meldingen?

Het team Publiekscontacten van ProRail staat u graag te woord als u vragen, klachten of meldingen heeft over trillingshinder.

Veelgestelde vragen

Wat doet ProRail bij meldingen van schade door trillingen?

Tijdens een bouwproject kan er schade ontstaan aan nabijgelegen gebouwen. Een scheur in de muur bijvoorbeeld.

Wordt er schade gemeld?

Dan bekijkt ProRail eerst of die schade mogelijk komt door een bouwproject aan het spoor of station. Zo ja, dan kunnen gedupeerden via ProRail een schadeclaim indienen bij de aannemer. Want voor zulke schade is de aannemer verantwoordelijk. De formulieren voor een schadeclaim vraagt u op bij Publiekscontacten van ProRail. Wij zorgen vervolgens dat de claim terechtkomt bij de aannemer. 

Is er schade geconstateerd die mogelijk is ontstaan door het voorbijrijden van treinen? Dan volgen we het schadeprotocol dat is opgesteld door TNO. Hiermee kunnen we vaststellen hoe groot de kans is dat de schade inderdaad komt door treinverkeer. Is daar een duidelijk vermoeden van, dan worden op onze kosten metingen gedaan. Het komt overigens zelden voor dat het spoorgebruik aantoonbaar bijdraagt aan schade.
 

Wat doen we bij klachten over trillingshinder?

Behalve schade kan er hinder voor mensen optreden door werkzaamheden of passerende treinen. Een bouwproject aan spoor of station kan trillingshinder opleveren.

Krijgen wij een klacht over hinder?

Dan neemt ProRail contact op met de aannemer. Want tijdens de bouw is de aannemer verantwoordelijk om eventuele trillingshinder zo goed mogelijk op te lossen. De klacht kan ook gaan over trillingshinder door passerende treinen. Voor trillingen door passerende treinen is er nu geen wetgeving. Ook beleidsregels ontbreken. Daardoor kunnen wij niet ingrijpen in de dienstregeling, of de snelheid van treinen veranderen. Maar neemt u toch vooral contact op met Publiekscontacten van ProRail. In een aantal situaties kunnen we de hinder namelijk wel aanpakken. Bijvoorbeeld als de staat van de infrastructuur leidt tot overmatige trillingen. Oplossingen zijn in deze situatie echt maatwerk. Het lukt zeker niet altijd om een oplossing te vinden.

Wanneer kan ProRail maatregelen nemen bij trillingshinder door treinen?

Daarvoor hebben we geen duidelijk handvat; er is geen wetgeving of beleidsregel voor. Als er een melding binnenkomt, kijken we eerst of de melding gegrond is. Daarna kijkt ProRail, samen met de onderhoudsaannemer, naar het spoor. Voldoet het aan de gestelde eisen, kunnen we de situatie verbeteren? Is de veiligheid van het spoor in gevaar of is er achterstallig onderhoud? Dan kunnen we onderhoudsmaatregelen treffen. Wat kapot is, wordt gemaakt. Meestal verdwijnt de trillingshinder dan. Deels of helemaal. 

Trillingen kunnen ook komen door de treinen van vervoerders. Treinen met ‘vierkante wielen’ (ongelijk gesleten wielen) of zwaarbeladen treinen kunnen meer trillingen geven. ProRail kan daar echter niets aan doen. Zolang vervoerders zich houden aan de ‘gebruiksregels’ van het spoor, valt dat niet te voorkomen. Bovendien is ProRail geen handhavende instantie. Waar mogelijk, stimuleren we vervoerders om rekening te houden met eventuele trillingshinder door hun treinen.
 

Hoe komt het dat trillingen steeds anders voelbaar zijn?

Of en in welke mate een trilling voelbaar is, hangt af van veel factoren. Allereerst van de trein zelf. Hoe hard rijdt de trein, hoe rond zijn de wielen, hoe zwaar is de trein, moet de trein stoppen enzovoort. Naast de trein is het spoor van invloed. Is er bijvoorbeeld een overgang naar een brug of een viaduct? Of  liggen er wissels op het tracé? Ten derde speelt de bodem een rol. In zandgrond planten trillingen zich anders voort dan in kleigrond. In Nederland verandert de samenstelling van de bodem soms om de paar meter. Ook de stand van het grondwaterpeil is van invloed. En bij trillingen in gebouwen speelt het gebouw zelf een rol. Oude gebouwen met houten vloeren kunnen trillingen bijvoorbeeld versterken. De staat van het onderhoud van het gebouw, de stijfheid van vloeren en wanden, en de afstand van het gebouw tot het spoor spelen een rol. 

Goederentreinen geven meer trillingen. Kan ProRail goederenvervoerders hier op aanspreken?

Nee, dat kan niet; ProRail heeft daar niet de juiste juridische middelen voor. We kunnen dus niet zeggen dat goederentreinen bijvoorbeeld meer overdag moeten rijden, in plaats van ’s nachts. Als spoorbeheerder kunnen wij alleen ingrijpen als de veiligheid op het spoor in gevaar is. Of als de wettelijke geluidproductieplafonds (gpp’s) dreigen te worden overschreden. Er zijn geen wettelijke normen voor trillingshinder. Daar kunnen we vervoerders dus niet op aanspreken. 

Alle veelgestelde vragen over Trillingen langs het spoor

Bekijk alle veelgestelde vragen

Brochure Trillingen langs het spoor

Brochure Trillingen
Wat voor soorten trillingen zijn er? Bestaan er wettelijke normen voor trillingen? Wat als u hinder heeft van trillingen, of zelfs schade? Wanneer kan ProRail maatregelen nemen en wanneer niet?  Wat doet ProRail en wat zijn de taken van andere partijen rondom het spoor?
Lees meer in onze brochure Trillingen langs het spoor.

Contact