Veiligheid op overwegen

Elk jaar vinden er ruim 40 aanrijdingen plaats op overwegen. Waarvan een derde met dodelijke afloop. De gevolgen van een ongeval met een trein zijn groot. Daarom doet ProRail er alles aan om aanrijdingen te voorkomen. Door overwegen veiliger te maken. Door ze waar het kan te vervangen door tunnels. En: door mensen te blijven vertellen hoe ze zo veilig mogelijk oversteken.

Regels

Risicovol gedrag op overwegen is wettelijk verboden. De boete hiervoor kan oplopen tot 220 euro. Deze regels zijn er voor ieders eigen veiligheid. Maar ook om de gevolgen van risicovol gedrag te voorkomen. Want al gaat het allemaal nét goed: ook elke bijna-aanrijding leidt tot vertraging van het trein-, en vaak ook het wegverkeer. En tot grote schrik bij de machinist en overige weggebruikers.

Veilig oversteken

Overwegbomen moeten voorkomen dat mensen oversteken als er een trein aankomt. Maar we hebben vaak haast. En niet altijd het geduld om te wachten tot de overwegbomen opengaan. Maar snel langs of onder de gesloten overwegbomen door schieten is en blijft levensgevaarlijk.

Tegelijk moeten we ook niet te lang óp de overweg blijven. Al helemaal niet als de bomen op het punt staan te sluiten. Daarom is het zo belangrijk om meteen vóór de overweg te wachten als er een signaal is dat de bomen gaan sluiten. Dat geldt nog extra voor mensen die moeilijk ter been zijn, of minder mobiel.

Voorlichtingscampagnes

We informeren mensen over veilig gedrag op overwegen én rond het spoor. Zo organiseren we regelmatig campagnes. Specifiek voor scholieren hebben we de campagne Pazzup ontwikkeld (www.pazzup.nl). Daarnaast geven we gastlessen op middelbare scholen om veilig gedrag rond het spoor onder de aandacht te brengen.

Andere campagnes van ProRail over veiligheid rond het spoor:

Verbeteren veiligheid overwegen

Overwegen zelf moeten ook veilig zijn. En zoveel mogelijk aanzetten tot veilig gedrag van weggebruikers. Samen met TNO (de organisatie voor Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek) onderzocht ProRail wat daarvoor nodig is. Als vervolg van dit onderzoek starten we in 2016 met een proef van enkele verbetermaatregelen:

  • Betere herkenbaarheid van de overweg. We brengen betere verlichting en een duidelijke ´vloer´ aan. Weggebruikers zien dan eerder dat ze een overweg naderen.
  • Zo min mogelijk afleiding rond een overweg. Daarvoor halen we overbodige borden en objecten weg.
  • Duidelijke markering van veilige zones binnen de overwegbomen. Zodat het duidelijk is waar je nog wel veilig kunt staan.
  • Duidelijkheid over de tijd die er is om over te steken. Een lampje kan aangeven dat de overweg nog enige tijd geopend zal blijven. En er nog ruim voldoende tijd is om over te steken.

Bij positieve resultaten passen we deze maatregelen toe, in samenwerking met het Ministerie van Infrastructuur en Milieu.

Overwegvrij spoor

Nog veiliger is het, als er helemaal geen overweg is. En weggebruikers via een tunnel of brug het spoor kunnen oversteken. Nieuwe spoorlijnen hebben al geen overwegen meer. En op bestaande spoorlijnen kijken we waar overwegen vervangen kunnen worden door een tunnel. Of hoe ze beter beveiligd kunnen worden. Dat doen we in overleg met de wegbeheerders (gemeenten of provincies).

Ook de overheid werkt aan veiliger overwegen, met het Landelijk Verbeterprogramma Overwegen. ProRail voert dit programma uit.

Onderwerpen

Veelgestelde vragen

Bestaan er in Nederland nog overwegen die met de hand worden bediend?

Er zijn nog twee overwegen die met de hand worden bediend: in Roermond (Robert Regoutstraat) en Bussum (Comeniuslaan). Dit zijn alle twee bewaakte overwegen, die door een overwegwachter op afstand worden bediend. De overwegwachter ziet op camerabeelden of het veilig is om de overweg te sluiten. Dat gebeurt alleen als er niemand meer op de overweg is.

De handmatig bediende overwegen kunnen niet worden vervangen door een automatische overweg omdat ze over te veel sporen gaan (vijf sporen of meer). Een tunnel of viaduct is in zo'n geval het enige alternatief. Maar dat is kostbaar en vraagt veel ruimte.

Hoe lang is een overweg gesloten?

Normaal blijft een overweg ongeveer driekwart minuut gesloten. Als de trein langzamer rijdt dan de maximale snelheid, zal de overweg langer dicht blijven.

Een overweg werkt met een treindetectiesysteem. Op een afstand van 800-1000 meter van de overweg zit een detectiepunt, waarmee de trein de komende overweg doet sluiten. De afstand hangt af van de maximale treinsnelheid op deze locatie en van de oversteeklengte van de overweg (twee, drie of vier sporen) voor het wegverkeer.

Een overweg blijft altijd langer gesloten als er een stop- of goederentrein langsrijdt. De snelheid van deze treinen ligt lager dan die van een intercity. En als er meer treinen kort achter elkaar rijden, blijft de overweg dicht totdat ze allemaal gepasseerd zijn.

Bij een overweg vlak ná een perron, kan het zijn dat een trein stilstaat bij het perron. Dan is het niet nodig om de overweg te sluiten. In dit geval staat er een sein tussen het perron en de overweg. Zolang dat sein rood is, mag de overweg open blijven. Voor de trein vertrekt sluit de verkeersleiding éérst de overweg. Pas als de bomen dicht zijn wordt het sein groen.

Bij nieuwe stations zijn er meestal geen overwegen meer, zodat het verkeer geen last meer ondervindt van de overwegen.

Waarom staan overwegbomen schuin?

Dat maakt de weggebruiker alerter op de overweg. Dankzij de ietwat schuine stand van de overwegbomen (85 graden in plaats van 90 graden) lijkt het of ze dalen. En omdat ze afwijken van de andere verticale zaken in de omgeving (zoals huizen, flatgebouwen, lantarenpalen) vallen overwegbomen ook meer op. Dit is een landelijke maatregel voor veiliger overwegen.

Waarom blijven sommige overwegen langer dan gebruikelijk gesloten?

Hiervoor kunnen verschillende redenen zijn, bijvoorbeeld:

  • Een stoptrein kan soms niet meteen vertrekken. Bijvoorbeeld omdat er veel in- en uitstappende reizigers zijn, of de conducteur assisteert een reiziger met een beperking bij het in- of uitstappen. De trein vertrekt dan later en al die tijd zal de overweg voorbij het perron dicht zijn.
  • Bij een storing van de overweg sluiten de overwegbomen uit veiligheidsoverwegingen. Duurt dat langer dan vijf minuten, dan licht de treinverkeersleider de passerende machinisten in. Alle treinen naderen de overweg dan met lage snelheid, totdat de storingsdienst de storing oplost.
  • Er kan zich gladheid op het spoor voordoen door bladeren op de rails in het najaar. Hierdoor neemt het remvermogen van treinen af, en kunnen treinen gaan glijden. De kans bestaat dat ze iets voorbij een rood sein glijden. Normaal blijft een overweg ná het station open totdat totdat het sein groen wordt en een trein mag vertrekken. Maar bij glad spoor wordt de overweg al gesloten als de trein het station binnenrijdt. Zo is de overweg in ieder geval veilig, óók als de trein verder stopt dan de bedoeling is.

Als een overweg langer dicht blijft, onderzoeken we de oorzaak en zoeken we een oplossing. Dit kan soms even duren, omdat elke overweg uniek is. We begrijpen dat lang wachten vervelend is, maar de veiligheid van het treinverkeer en de weggebruikers staat voorop.

Zie ook de veelgestelde vraag 'Waarom toeteren treinen soms bij overwegen?'.

Ik ben het niet eens met een bekeuring die ik bij een overweg kreeg. Wat doe ik?

U kreeg een bekeuring omdat u doorreed toen de spoorbomen dichtgingen en het rode licht knipperde, of u vertoonde ander gedrag waardoor u bent bekeurd. Dan ontvangt u kort daarna een beschikking van het Centraal Justitieel Incasso Bureau. Op de achterzijde hiervan leest u hoe u bezwaar en beroep kunt aantekenen tegen de bekeuring en de hoogte van de boete.

Alle veelgestelde vragen over Veiligheid op overwegen