Overwegen: neem geen risico

Nog snel even onder gesloten overwegbomen doorglippen. Of juist: te lang op een overweg blijven staan. Het is levensgevaarlijk. Daarom doet ProRail er alles aan om ongelukken op overwegen te voorkomen. Door streng op te treden tegen roekeloos gedrag. Door overwegen veiliger te maken. Door ze waar het kan te vervangen door een tunnel of brug. En: door mensen te blijven vertellen hoe ze zo veilig mogelijk oversteken.

Een paar cijfers

  • Elk jaar vinden er ruim 40 aanrijdingen plaats op overwegen. Waarvan een derde met dodelijke afloop.  
  • De boete voor risicovol gedrag op overwegen kan oplopen tot 220 euro. 
  • In 2017 heeft ProRail een recordaantal boetes uitgeschreven: 1089 mensen werden op de bon geslingerd voor gevaarlijk gedrag. In 2016 waren dat er 517. 

Veilig oversteken

Overwegbomen moeten voorkomen dat mensen oversteken als er een trein aankomt. Maar mensen hebben vaak haast. En niet het geduld om te wachten tot de overwegbomen opengaan, of tot het rode licht gedoofd is. Tóch nog oversteken is dan verleidelijk, maar erg gevaarlijk. Tegelijk moet je ook niet te lang óp de overweg blijven staan. Is er een signaal dat de bomen bijna gaan sluiten? Dan is het belangrijk om vóór de overweg te wachten. Dat geldt nog extra voor mensen die minder mobiel zijn.


Regels

Risicovol gedrag op overwegen is wettelijk verboden. Want de gevolgen zijn vaak groot. En ook al gaat het allemaal wél net goed: ook iedere bijna-aanrijding leidt tot vertraging van het trein-, en vaak ook het wegverkeer. En tot grote schrik bij de machinist en overige weggebruikers. ProRail pakt roekeloos gedrag daarom streng aan. Onder andere door boetes uit te delen.  


Verbeteren veiligheid overwegen

Overwegen moeten zélf ook veilig zijn. En weggebruikers zoveel mogelijk aansporen tot veilig gedrag. Daarom neemt ProRail in ieder geval de volgende maatregelen:
  • Betere herkenbaarheid van de overweg, door betere verlichting aan te brengen. Zodat weggebruikers eerder zien dat ze een overweg naderen.
  • Zo min mogelijk afleiding rond een overweg. Daarvoor halen we overbodige borden en objecten weg.
  • Duidelijke markering van veilige zones binnen de overwegbomen. Zodat het duidelijk is waar je nog wel veilig kunt staan.
  • Duidelijkheid over de tijd die er is om over te steken. Een lampje kan aangeven dat de overweg nog enige tijd geopend zal blijven. En er nog ruim voldoende tijd is om over te steken.

Overwegvrij spoor

Nog veiliger is het, als er helemaal geen overweg is. En weggebruikers via een tunnel of brug het spoor kunnen oversteken. Nieuwe spoorlijnen hebben al geen overwegen meer. En op bestaande spoorlijnen kijken we waar overwegen vervangen kunnen worden door een tunnel. Of hoe ze beter beveiligd kunnen worden. Dat doen we in overleg met de wegbeheerders (gemeenten of provincies). Ook de overheid werkt aan veiliger overwegen, met het Landelijk Verbeterprogramma Overwegen. ProRail voert dit programma uit.


Voorlichting

Met voorlichtingscampagnes informeren we mensen over veilig gedrag op overwegen én rond het spoor. Dat doen we onder andere op scholen met Pazzup

Veelgestelde vragen

Bestaan er in Nederland nog overwegen die met de hand worden bediend?

Er zijn nog twee overwegen die met de hand worden bediend: in Roermond (Robert Regoutstraat) en Bussum (Comeniuslaan). Dit zijn alle twee bewaakte overwegen, die door een overwegwachter op afstand worden bediend. De overwegwachter ziet op camerabeelden of het veilig is om de overweg te sluiten. Dat gebeurt alleen als er niemand meer op de overweg is.

De handmatig bediende overwegen kunnen niet worden vervangen door een automatische overweg omdat ze over te veel sporen gaan (vijf sporen of meer). Een tunnel of viaduct is in zo'n geval het enige alternatief. Maar dat is kostbaar en vraagt veel ruimte.

Hoe lang is een overweg gesloten?

Normaal blijft een overweg ongeveer driekwart minuut gesloten. Als de trein langzamer rijdt dan de maximale snelheid, zal de overweg langer dicht blijven.

Een overweg werkt met een treindetectiesysteem. Op een afstand van 800-1000 meter van de overweg zit een detectiepunt, waarmee de trein de komende overweg doet sluiten. De afstand hangt af van de maximale treinsnelheid op deze locatie en van de oversteeklengte van de overweg (twee, drie of vier sporen) voor het wegverkeer.

Een overweg blijft altijd langer gesloten als er een stop- of goederentrein langsrijdt. De snelheid van deze treinen ligt lager dan die van een intercity. En als er meer treinen kort achter elkaar rijden, blijft de overweg dicht totdat ze allemaal gepasseerd zijn.

Bij een overweg vlak ná een perron, kan het zijn dat een trein stilstaat bij het perron. Dan is het niet nodig om de overweg te sluiten. In dit geval staat er een sein tussen het perron en de overweg. Zolang dat sein rood is, mag de overweg open blijven. Voor de trein vertrekt sluit de verkeersleiding éérst de overweg. Pas als de bomen dicht zijn wordt het sein groen.

Bij nieuwe stations zijn er meestal geen overwegen meer, zodat het verkeer geen last meer ondervindt van de overwegen.

Waarom staan overwegbomen schuin?

Dat maakt de weggebruiker alerter op de overweg. Dankzij de ietwat schuine stand van de overwegbomen (85 graden in plaats van 90 graden) lijkt het of ze dalen. En omdat ze afwijken van de andere verticale zaken in de omgeving (zoals huizen, flatgebouwen, lantarenpalen) vallen overwegbomen ook meer op. Dit is een landelijke maatregel voor veiliger overwegen.

Waarom blijven sommige overwegen langer dan gebruikelijk gesloten?

Hiervoor kunnen verschillende redenen zijn, bijvoorbeeld:

  • Een stoptrein kan soms niet meteen vertrekken. Bijvoorbeeld omdat er veel in- en uitstappende reizigers zijn, of de conducteur assisteert een reiziger met een beperking bij het in- of uitstappen. De trein vertrekt dan later en al die tijd zal de overweg voorbij het perron dicht zijn.
  • Bij een storing van de overweg sluiten de overwegbomen uit veiligheidsoverwegingen. Duurt dat langer dan vijf minuten, dan licht de treinverkeersleider de passerende machinisten in. Alle treinen naderen de overweg dan met lage snelheid, totdat de storingsdienst de storing oplost.
  • Er kan zich gladheid op het spoor voordoen door bladeren op de rails in het najaar. Hierdoor neemt het remvermogen van treinen af, en kunnen treinen gaan glijden. De kans bestaat dat ze iets voorbij een rood sein glijden. Normaal blijft een overweg ná het station open totdat totdat het sein groen wordt en een trein mag vertrekken. Maar bij glad spoor wordt de overweg al gesloten als de trein het station binnenrijdt. Zo is de overweg in ieder geval veilig, óók als de trein verder stopt dan de bedoeling is.

Als een overweg langer dicht blijft, onderzoeken we de oorzaak en zoeken we een oplossing. Dit kan soms even duren, omdat elke overweg uniek is. We begrijpen dat lang wachten vervelend is, maar de veiligheid van het treinverkeer en de weggebruikers staat voorop.

Zie ook de veelgestelde vraag 'Waarom toeteren treinen soms bij overwegen?'.

Ik ben het niet eens met een bekeuring die ik bij een overweg kreeg. Wat doe ik?

U kreeg een bekeuring omdat u doorreed toen de spoorbomen dichtgingen en het rode licht knipperde, of u vertoonde ander gedrag waardoor u bent bekeurd. Dan ontvangt u kort daarna een beschikking van het Centraal Justitieel Incasso Bureau. Op de achterzijde hiervan leest u hoe u bezwaar en beroep kunt aantekenen tegen de bekeuring en de hoogte van de boete.

Alle veelgestelde vragen over Overwegen: neem geen risico