Hoe vernieuwen we?

Om het toenemende treinverkeer soepel te laten verlopen, moet het spoor in optimale conditie blijven. Dat vraagt veel onderhoud. ProRail besteedt dit uit aan erkende spooraannemers. Zij inspecteren de kwaliteit van de rails, de wissels, de bovenleiding. En zorgen voor onderhoud en vernieuwing. Door tijdig onderhoud voorkomen we onherstelbare slijtage en houden we het spoor veilig.

Efficiënt spooronderhoud

Sinds 2008 sluiten ProRail en de erkende spooraannemers 'prestatiegerichte contracten'. Daarin staan afspraken over de kwaliteit en veiligheid van het spoor. Aannemers mogen zelf bepalen hoe zij het onderhoud uitvoeren, zolang het resultaat maar voldoet aan de eisen. Door deze manier van werken wordt het spooronderhoud efficiënter, innovatiever én goedkoper.

Met zo min mogelijk hinder

Dagelijks wordt er op 150 locaties in Nederland aan het spoor gewerkt. We doen ons best om de overlast daarvan zo beperkt mogelijk te houden. Werkzaamheden voeren we, als het kan, ’s nachts en in het weekend uit. We informeren omwonenden op tijd over de werkzaamheden. Bij grootschalige spoorvernieuwingen houden wij rekening met de wensen van omwonenden, reizigers, bezoekers en andere belanghebbenden.

Inspectie

Werd de kwaliteit van het spoor vroeger gecontroleerd door vakmensen ter plekke – de laatste jaren zijn veel innovatieve inspectiesystemen ontwikkeld. Een deel van de inspecties is daardoor geautomatiseerd; zonder mensen langs het spoor, dus veiliger. Op basis van nauwkeurige meetgegevens kunnen onderhoudswerkzaamheden tijdig worden ingepland. Zodat reizigers en vervoerders minder hinder ondervinden.

Innovatieve inspectiemiddelen

  • Videoschouwtreinen maken al rijdend opnames van het spoor en de wissels. We hebben er zeven.
  • Wisselinspectievoertuigen meten de kwaliteit van wissels tijdens het rijden. Met speciale software worden de meetgegevens direct 'aan boord' geanalyseerd. Dat geeft een betrouwbaar en actueel beeld.
  • Meettreinen checken de kwaliteit van het spoor. Ligt het spoor goed recht? Zijn er geen breuken, beschadigingen of scheuren?
  • Drones (onbemande helikopters) worden bijvoorbeeld ingezet om de wisselverwarming te controleren.
  • Speciale software voorspelt het gedrag van het spoor en de invloed van onderhoudswerkzaamheden. Zo wordt het makkelijker om op tijd, correct en voldoende onderhoud uit te voeren.

Slijpen van het spoor

Elk stuk spoor wordt een of twee keer per jaar geslepen door een slijptrein. De slijptrein rijdt een paar keer stapvoets over het spoor, waarbij hij enkele tiende millimeters van het spoor afslijpt. De vorm van de spoorstaven wordt zo hersteld, en oneffenheden verdwijnen. Slijptreinen rijden vooral 's nachts – zodat de treinenloop zo min mogelijk wordt verstoord.

Nadat de slijptrein klaar is, blijven er kleine ribbeltjes achter op de rails. Die zorgen voor een ander spoorgeluid. Na ongeveer 6 tot 10 weken is dat effect verdwenen: en dan is het geluid juist minder geworden. Het slijpen van het spoor zorgt dus uiteindelijk voor een stiller spoor.

  

Het spoor vernieuwen

Soms is het nodig een heel stuk spoor te vernieuwen. De oude spoorstaven en dwarsliggers worden vervangen door nieuwe. Ook het grind dat als ballast onder het spoor ligt, heeft onderhoud nodig. De speciale stopmachine duwt het grind aan en brengt het terug onder het spoor. Ook wordt het grind regelmatig aangevuld. Zo zorgen we dat het spoor stabiel en stevig ligt.

Wissels

Dankzij wissels kunnen treinen van spoor veranderen. In het Nederlandse spoornetwerk liggen er zo'n 7000. Wissels zijn storingsgevoelig en duur (inclusief beveiliging zo'n 500.000 euro per stuk). Daarom geeft ProRail extra prioriteit aan goed preventief onderhoud. Veel wissels zijn uitgerust met een slim meetsysteem: gaat de wissel zwaarder lopen? Dan wordt direct actie ondernomen.

Er zijn op dit moment zo'n 30 soorten wissels in gebruik. ProRail streeft naar meer standaardisatie en innovatie, om het beheer van de wissels sneller, makkelijker en goedkoper te maken. Daarom zijn we in 2012 gestart met een project waar we de wissels van A tot Z bekijken. Denk aan het ontwerp, de locatie en de aanleg van wissels. En de uitvoering van het onderhoud.

Wordt er nieuw spoor aangelegd, bijvoorbeeld rond verbouwde stations? Dan bepalen we in goed overleg met de vervoerders waar de wissels het beste neergelegd kunnen worden. In sommige gevallen kiezen we voor wissels die met hogere snelheid te passeren zijn, waardoor er meer treinen sneller bij het station kunnen stoppen. Dat betekent soms ook dat we met minder wissels afkunnen.
 

Bovenleiding vervangen

De bovenleiding voorziet de treinen van elektriciteit. Om te voorkomen dat er door slijtage een breuk in komt, worden de bovenleidingen van tijd tot tijd vervangen.

Wilt u meer weten?

  • Bekijk alle werkzaamheden van de komende weken
  • Neem contact op met onze afdeling Publiekscontacten
  • Op www.ns.nl ziet u wat de gevolgen van werkzaamheden zijn voor het treinverkeer.
  • Gemeenten of provincies stellen soms omleidingsroutes in bij werkzaamheden aan het spoor. Op de website van de gemeente of in het lokale huis-aan-huisblad vindt u dan de actuele informatie.