Nog groter dan gedacht

Vanuit de bouwkeet kijkt technisch projectleider Rolf Besemer uit op de bouw van de Zuidwestboog: een verbinding tussen de Betuweroute en het traject Utrecht-Den Bosch. Rolf is al sinds 2013 bij dit project betrokken. “Ik kijk al zo lang naar de tekeningen. Dan denk je een aardig beeld te hebben van wat het gaat worden. Maar in werkelijkheid is alles nog veel groter dan gedacht.”

De bouw van de Zuidwestboog bij Meteren is onderdeel van het PHS-programma Meteren-Boxtel. Het doel: goederentreinen langer over de Betuweroute laten rijden en ze bij Meteren te laten afslaan richting het . Hierdoor ontstaat ruimte voor meer reizigerstreinen op de Brabantroute. Voor die nieuwe spoorboog bouwen we meerdere grote kunstwerken. We maken een pergolabrug over het spoor van Utrecht-Den Bosch en twee trogbruggen over de A15 en de Betuweroute.

Grenzen in de omgeving

Toen Rolf in 2013 aanhaakte, zat het project nog midden in de planontwikkeling. “We waren druk bezig met het opstellen van een tracébesluit. Er lagen vier varianten op tafel: bij een aantal zou over de bestaande infra worden gebouwd, en bij een andere variant zouden we onder de infra doorgaan met verdiepte liggingen. Daarnaast moesten we rekening houden met grenzen in de omgeving. Ten westen van het project ligt de A2, daar wilden we niet overheen. En ten zuiden van het project ligt het dorp Waardenburg, en daar wilden we ook niet te veel aan doen.”

De keuze viel op een variant met drie spoorbruggen. “Die variant is dan nog heel basaal: er is nog niks uitgewerkt qua bruggen. Er wordt enkel vastgesteld: zo gaat het spoor lopen en hier gaat ‘ie over de snelweg heen.” Daarna start de uitwerking en wordt het volgens Rolf pas echt interessant. “In de uitwerking maken we de keuze voor het type brug. Die keuze is onder meer afhankelijk van de vorm en de ruimte die aanwezig is.”

Als technisch projectleider zorgt Rolf voor de vertaling van de oorspronkelijke opdracht naar concrete eisen: wat wordt er verwacht van zo'n kunstwerk? “Dat betekende in eerste instantie veel praten met belanghebbenden en vervolgens al die informatie toe te passen in een ontwerp.” Inmiddels houdt Rolf zich bezig met het toetsen van de ontwerpen die de aannemer verder heeft uitgewerkt. Daarnaast stelt hij de aanbestedingsdossiers op voor de realisatie van het spoorwerk.

De pergolabrug

Een van de drie bruggen werd een pergolabrug: twee wanden langs het bestaande spoor met een dek eroverheen. Rolf: “Dit is de simpelste vorm van een spoorviaduct. Niet heel spannend, ook niet heel ingewikkeld. Wat ik leuk vind aan dit kunstwerk is dat we ook aandacht hebben besteed aan de vorm. De pijlers en de wanden zijn niet rechttoe rechtaan. Hierdoor past de brug goed in het landschap.”

Het kunstwerk wordt ‘best heel groot’. “De wanden zijn ruim negen meter hoog. De aanbruggen zijn 76 meter lang en het dek over de pergola heen wordt 80 meter lang.” De eerste wanden staan inmiddels. In augustus van dit jaar volgt een grote buitendienststelling en wordt het dek op de wanden gelegd.

Trogbruggen over de A15

Verderop kruist de Zuidwestboog de A15. Daar is gekozen voor twee trogbruggen: een specifiek type brug, waarbij het brugdek tussen twee liggers is geplaatst, in plaats van erop. Deze vormen een U-vormige constructie en worden trogliggers genoemd. Rolf: “Dit type brug is nodig omdat de heel groot zijn: bijna 60 meter. De wanden zijn 3,5 tot 4 meter hoog en 2 meter breed. Dat maakt ze sterk en massaal genoeg om de krachten, die ontstaan door onder meer het eigen gewicht en het gewicht van de treinen, op te kunnen nemen en die grote overspanningen te dragen.”

Voor de trogbruggen is gekozen voor beton in plaats van staal. Daar zijn meerdere redenen voor. “Een stalen brug maakt meer geluid. Bovendien liggen hier straks twee bruggen naast elkaar op verschillende hoogtes. De brug van de buitenboog ligt 4 meter hoger dan de brug van de binnenboog. Dan geeft beton een rustiger beeld”, vertelt Rolf.

Hangtrog

Een bijzonder onderdeel van een van de trogbruggen is de zogenoemde hangtrog. “Daar zijn er nog maar een paar van in Nederland, dit is de derde die gebouwd wordt”, vertelt Rolf. De hangtrog is eenzelfde U-vormige constructie, maar dan omgedraaid. Vanwege het spoor dat eronder door loopt, is het namelijk niet mogelijk een regulier steunpunt midden onder de trog te plaatsen. De omgekeerde ‘U’ zetten we daarom over het spoor heen. En daar komt de trog aan te hangen: een hangtrog. De keuze voor een hangtrog is mede ingegeven om de hinder voor het treinverkeer te beperken. Want deze constructie kunnen we bouwen voordat het spoor van de Betuweroute verlegd wordt.

2030

De realisatie van de onderbouw (baanlichamen en kunstwerken) loopt tot eind 2028. Daarna wordt het spoor aangelegd. In 2030 moet de Zuidwestboog in gebruik zijn.