Weer wielen over de Wunderline

Na meer dan tien jaar is het dan zover: vanaf oktober rijden er weer treinen vanuit Groningen naar het Duitse Leer en vanuit daar naar Bremen. Deze Wunderline had flink wat voeten in de aarde, vertellen technisch projectleider Robert ten Hagen en projectmanager Jiska Kazius.

Werk te verrichten

We gaan terug naar de start van het project in 2015. De provincie Groningen had op dat moment geld gereserveerd om de Wunderline te verbeteren. Tegelijkertijd was er in Duitsland een ongeluk gebeurd met de Friesenbrücke, zo’n vijftien kilometer over de grens. Een groot vrachtschip ramde de gehele brug eruit. Robert: “De afgelopen tien jaar is de Duitse infrabeheerder DB heel druk geweest met het herbouwen van die brug. De Meyer Werft, een scheepswerf die grote cruiseschepen bouwt, heeft in die tijd bedongen om de doorvaarbreedte breder te maken. Het is nu een van de grootste spoordraaihefbruggen van Europa: de brug wordt eerst opgetild en dan gedraaid.”

In Nederland moest ook een hoop gebeuren om de Wunderline gereed te maken, vertelt Robert. “De snelheid moest op verschillende baanvakken hoger worden, zoals tussen Hoogezand en Zuidbroek en tussen Scheemda en Winschoten. Dat betekende aanpassingen in de treinbeveiliging, treindetectie en spoorlayout. Bovendien moest de baanstabiliteit goed zijn om de snelheidsverhogingen te realiseren. Tussen Hoogezand en Zuidbroek was dit niet het geval en moesten we de baan extra versterken. Dat kan door de dijk onder het spoor breder te maken of door het plaatsen van damwanden. Het breder maken van de dijk betekent vaak aankoop van gronden. Dat heeft de nodige voorbereiding gekost: na het ontwerp moesten we kijken of we dus bepaalde percelen langs het spoor konden aanschaffen. Daarin waren we wel afhankelijk van bewoners en agrariërs langs het spoor. Op plekken waar het ons niet lukte om afspraken over grondaankoop te maken, hebben we damwanden moeten plaatsen.”

Samenwerking over de grens

Jiska had in de afgelopen jaren veel contact gehad met de opdrachtgever, provincie Groningen, maar ook veel met DB en hun opdrachtgevers Land Niedersachsen en Bremen. “Toen ik aan boord van het project kwam, waren er al afspraken gemaakt over de dienstregeling. En over welke maatregelen er genomen moesten worden aan beide zijden van de grens. Het uitvoeren ervan  vergt een goede afstemming van beide kanten. Verder heb ik vooral veel contact gehad met collega’s van andere afdelingen, met een agrariër uit de omgeving en met de verschillende aannemers. Je hebt dus best wat af te stemmen, maar omdat je hier over de grens werkt, heb je ook te maken met de Duitse taal en werkcultuur. Dat maakt het project extra leuk, maar de afstemming ook stuk moeilijker.”

In augustus 2025 was ProRail aan de Nederlandse kant van de Wunderline in principe klaar. Robert: “We konden het alleen niet afmaken tot ze aan de andere kant van de grens ook klaar waren. Het laatste testwerk gebeurt namelijk over de gehele lijn. Dat is onlangs afgerond. We hebben in april de koppelingen tussen de beveiliging getest en nadien testritten gedaan met een trein om te zien hoe het systeem zich gedraagt. Verder moesten er nog belastingsritten worden gereden in Duitsland, omdat die lijn tien jaar niet bereden is. Het is daar daarom compleet opnieuw opgebouwd met nieuwe spoorbaan, constructie en beveiliging. Ook moeten de machinisten van Arriva opleidingsritten krijgen voor het spoor in Duitsland en een basisniveau Duits kennen. Dit is essentieel voor de afstemming met verkeersleiding. Deze puntjes op de i worden nu gezet, zodat de baanvakken in Duitsland kunnen worden vrijgegeven voor commercieel verkeer. En dan rijdt maandag 5 oktober de eerste trein.”

Wunderline-community

De verwachting is dat de lijn goed gebruikt gaat worden. Jiska: “Scholieren en studenten zullen het gebruiken, maar ook werkenden die over de grens werken en toeristen die vanuit Groningen naar Bremen en vice versa reizen. Bovendien heb je een vliegveld in Bremen waar Groningers veelal gebruik van maken en kunnen Duitsers via Eemshaven makkelijk op het Duitse Waddeneiland Borkum komen. Er is in 2012 een Wunderline-community opgericht, die door meer dan twintig gemeenten langs de lijn, Land Niedersaksen, Bremen en de provincie Groningen in stand wordt gehouden.” Deze community wil samenwerking over de grens stimuleren om betere ov-verbindingen, veiligere stations en betere fietsenstallingen te realiseren.