Van spoorstaaf naar spoorstaaf

In de vroege ochtend van 18 september ziet projectmanager Anouk hoe een kraan in Utrecht een gloednieuwe spoorstaaf op zijn plek legt. Op het eerste gezicht niets bijzonders. Maar deze spoorstaaf heeft al een heel leven achter de rug. Het staal lag eerder op een andere plek in Nederland en maakte een bijzondere reis voordat het hier opnieuw in het spoor terechtkwam. 

“Voor de reiziger is dit gewoon een spoorstaaf", vertelt Anouk van Helvoirt, projectmanager Duurzame Spoorassets. “Maar als je het verhaal erachter kent, kijk je er heel anders naar.”

Een tweede leven

De spoorstaaf bereikte ooit het einde van zijn levensduur. Toch eindigde zijn verhaal daar niet. Nadat hij uit het spoor was verwijderd, vermoedelijk tussen Rijswijk en Rotterdam, werd het staal in stukken gezaagd, afgevoerd en verzameld. Samen met andere geretourneerde spoorstaven werd het opgeslagen. Een trein bracht de stukken naar Oostenrijk.

In de fabriek van voestalpine Railway Systems GmbH werd het staal in een elektrische vlamboogoven omgesmolten tot nieuw staal en daarvan maakten ze vervolgens een gloednieuwe spoorstaaf. Die keerde het terug naar Nederland, klaar voor een tweede leven op het spoor.

Van spoor naar spoor

Dit proces heet closed loop. Het materiaal krijgt niet zomaar een andere bestemming, maar keert terug als hetzelfde product: van spoorstaaf naar spoorstaaf.

“Wij laten zien dat je die cirkel kunt sluiten”, zegt Anouk. “Dat een spoorstaaf weer een spoorstaaf kan worden, is voor mij de kern van circulariteit. Zo vragen we minder van de aarde en meer van wat we al hebben.”

Dat is belangrijk, want staal is onmisbaar voor het spoor. Tegelijkertijd vraagt de productie ervan veel grondstoffen en veroorzaakt het veel uitstoot. “Daarom moeten we slim omgaan met het staal dat er al is.” 

Meer dan alleen staal

Bij dit project draait het niet alleen om het omsmelten van staal. Het gaat vooral om samenwerken aan een nieuwe, gesloten keten. Daarvoor werkte ProRail veel samen met leverancier voestalpine Track Solutions Nederland en aannemer ASSET Rail. 

“Het bijzondere is dat we niet alleen een nieuwe spoorstaaf hebben gemaakt”, vertelt Anouk. “We hebben ook onderzocht hoe je zo’n keten organiseert. Hoe komt oud spoorstaafstaal terug bij de producent? Hoe regelen we het transport? En hoe zorgen we dat het materiaal uiteindelijk weer in het spoor terechtkomt?” 

De kennis die dat oplevert, is minstens zo waardevol als het eindproduct. “We leren veel over logistiek en wat ervoor nodig is om deze aanpak op grotere schaal toe te passen.” 

Zoek de verschillen

Voor reizigers is er geen verschil te zien. Treinen rijden net zo veilig en betrouwbaar over deze spoorstaaf als over iedere andere. Maar voor Anouk staat hij voor iets veel groters: “Deze spoorstaaf bewijst dat we ons spoor circulair kunnen bouwen. De volgende stap is om van deze manier van werken de standaard te maken.” 

Die ambitie kreeg onlangs ook internationaal vervolg. Tijdens InnoTrans in Berlijn spraken voestalpine en ProRail, vertegenwoordigd door CEO Mirjam van Velthuizen-Lormans, hun gezamenlijke ambitie uit om hoogwaardige spoorse materialen langer in de spoorsector te houden.