Van bouwen naar bewaren

Reizend met de trein sta je er misschien niet bij stil, maar overal om ons heen is materiaal. In het spoor, op stations en in de techniek erachter. Al dat materiaal vraagt om grondstoffen, onderhoud en slimme keuzes.  

ProRail werkt aan een circulair spoor en dat betekent slim omgaan met wat we hebben en inkopen. Renée Munster, programmamanager Klimaatneutrale en Circulaire Infrastructuur, stuurt hierop.  

Waarom het anders moet

De spoorsector is decennialang gebouwd volgens een simpel principe: bouwen, gebruiken, vervangen. Dat werkte lang goed, maar nu lopen we tegen grenzen aan. Grondstoffen worden schaarser, de druk op het milieu neemt toe en de klimaatdoelen vragen om een andere aanpak.

“Als we in 2050 een circulaire economie willen, dan moeten ook stations en spoor circulair zijn”, zegt Renée. “Dat vraagt nu al om andere keuzes. Circulariteit is geen extraatje meer, maar een voorwaarde om het spoor betrouwbaar en betaalbaar te houden – ook op de lange termijn.”

Circulariteit is meer dan recyclen

Bij circulariteit denken veel mensen aan recyclen. Logisch, maar dat is slechts een klein deel van het verhaal. En we vergeten dat recyclen ook energie en transport kost en dus weer zorgt voor uitstoot.

“De duurzaamste oplossing zie je vaak niet. Soms is niets doen beter dan vervangen”, legt Renée uit. “Echte circulariteit gaat over materialen maximaal gebruiken, zorgvuldig onderhouden en ingrijpen als het echt nodig is. Dat vraagt om een andere manier van kijken: niet per definitie uitgaan van nieuw, maar zorgvuldig omgaan met wat er al is.” 

Van projecten naar het grotere geheel

Tot nu toe ontstonden veel van onze circulaire oplossingen binnen losse projecten. Die blijven waardevol, maar de volgende stap is groter: circulariteit als vaste manier van werken in de hele spoorsector. Daarvoor is samenwerking nodig. Niet alleen binnen ProRail, maar met aannemers, leveranciers en andere partners in de keten. “Circulariteit stopt niet bij de grens van een project”, zegt Renée. “Het gaat om het hele systeem: van ontwerp tot beheer, en van vrijkomende materialen tot hergebruik hiervan.” 

Een goed voorbeeld is de rijdraadketen. Door samen te werken met partners als La Farga, Railtech en Strukton is er nu veel beter zicht op hoe materialen worden hergebruikt. Dat maakt het mogelijk om slimmer te plannen en minder nieuwe grondstoffen te gebruiken. 

Op grote schaal

De circulaire voorbeelden die je nu al ziet blijven belangrijk. Ze laten zien wat er kan. Maar de echte uitdaging ligt daarachter: circulariteit organiseren op grote schaal, als normaal onderdeel van spoorbeheer. “We bewegen van bouwen naar bewaren”, vat Renée samen. “Stap voor stap werken we toe naar een spoor dat past bij een circulaire economie.”