Amsterdam: duurzaam vanaf dag één

Hoe bouw je aan een druk spoorgebied, op een eiland in een stad én houd je tegelijkertijd rekening met grondstoffen, de omgeving en het klimaat? In onze hoofdstad werken we met onze partners aan die duurzame uitdaging. 

Bouwen op een eiland 

In Amsterdam werken we sinds 2021 aan een van de grootste Nederlandse spoorprojecten van dit moment: Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) Amsterdam. Met als doel: een toekomstbestendig spoor en station dat ruimte biedt voor meer en betrouwbaarder treinverkeer.

“We maken station Amsterdam Centraal klaar voor meer reizigers", legt bouwmanager Marcel Martens uit. “Eromheen vernieuwen we enorm veel spoorinfra. Ook vervangen we vijf spoorbruggen, bouwen we een vrije kruising op een voormalig emplacement en nog veel meer."

Duurzame doelen 

Mieke van Eerten-Jansen is als duurzaamheidsconsultant bij ingenieursbureau Movares betrokken bij dit project. Zij vertelt: "Dit project is vanaf de start zo duurzaam mogelijk aangepakt. Er zijn gezamenlijk duurzame doelen opgesteld op het gebied van materialen, energie en natuur. Alle oplossingen toetsen we aan die doelen." 

Dit project is groot en biedt juist daardoor volop ruimte voor duurzame toepassingen. Mieke: "We gebruiken materialen slim en opnieuw, bekleden de daken van onze relaishuizen met groen, werken veel emissieloos en zorgen ervoor dat Amsterdam er een mooie groenzone bij krijgt."

Bekijk in deze infographic wat er aan duurzaamheid wordt gedaan op verschillende Amsterdamse locaties.

Pionieren in de praktijk 

Eén van de locaties waar we werken aan PHS Amsterdam, is de Dijksgracht. Daar bouwt aannemer Strukton een vrije kruising gebouwd en dat gebeurt zoveel mogelijk uitstootvrij. Daarmee is de bouwplaats een belangrijk praktijkvoorbeeld voor schoon bouwen geworden. Materieel draait op duurzamere brandstoffen en steeds meer machines worden elektrisch ingezet. De ambitie is om de uitstoot tijdens de uitvoering stap voor stap verder terug te brengen. 

“Het is een uitdagende opgave om volledig emissieloos te gaan bouwen," vertelt Bas Blankendaal, uitvoerder bij Strukton. "En het is de kunst van de uitvoerder om daar qua tijd, geld en efficiëntie een goede vorm aan te geven. De plannen van papier maak ik als het ware werkbaar in de praktijk.” 

Uitdaging

Bas vervolgt: “Dat pakt al heel goed uit bij de kleinere machines, maar met de grotere is het uitdagender. Bij de telekraan bijvoorbeeld. De werksnelheid daarbij is een stuk lager dan de bedachte productie. Dat vraagt om aanpassing van de planning en het is wennen voor de machinist. Het is echt leren werken in een nieuwe situatie."    

Maarten Mulder, programmamanager Schoon en Emissieloos Bouwen bij ProRail: "Juist op projecten als de Dijksgracht ontstaat veel waardevolle kennis. We zien hier wat werkt, waar de uitdagingen zitten en welke oplossingen kansrijk zijn. Die ervaringen zijn niet alleen belangrijk voor dit project, maar helpen ons ook om andere spoorprojecten slimmer, schoner en stiller uit te voeren. Zo zetten we stap voor stap de volgende stap naar emissieloos bouwen." 

Slim omgaan met materialen 

Op de Dijksgracht staat ook hergebruik centraal. Spoorse materialen krijgen waar mogelijk een tweede leven, zoals de 7.000 vrijgekomen betonnen dwarsliggers van het opstelterrein. Ook worden bestaande keerwanden opnieuw toegepast en is de tijdelijke onderdoorgang naar de bouwplaats circulair en modulair ontworpen. Die ‘brug’ kan later naar een nieuw project. 

Een deel van andere vrijgekomen materialen krijgt bovendien een nieuwe bestemming bij de Veluwse Stoomtrein Maatschappij. Daarnaast wordt waar mogelijk gekozen voor stalen in plaats van betonnen funderingen voor bovenleidingspalen. Ook de trap is bijzonder: 3D-geprint van circulair beton. 

Lees meer over de manier waarop ProRail werkt aan een Klimaatneutrale en Circulaire Infrastructuur.