Movers en quads: van diesel naar elektrisch

Voor de vervanging van het treinbeveiligingssysteem tussen Zutphen en Hengelo worden zoveel mogelijk elektrische machines ingezet. Het project wordt gebruikt om ervaring op te doen met emissieloos werken in de praktijk. Bouwmanager Herwald Huisman van ProRail vertelt hoe dat werkt en welke lessen worden opgedaan.

Elektrische kranen en accuwissels 

“Aannemer Van Gelder voert het werk deels emissieloos uit. Daarvoor zijn vier elektrische kraantjes ingezet, waarmee ze over een lengte van vijftig kilometer graven", vertelt Herwald. “We vervangen kabels en leidingen voor de nieuwe beveiligingsinstallaties. De twee accu’s die in één zo’n kraantje zitten, gaan alleen geen volle dag mee. Dat betekent dat we halverwege elke werkdag de accu’s van de vier kraantjes moeten vervangen." 

“Omdat één accu zestig kilo weegt en we er vier per keer moeten vervoeren, is een bestuurbare, elektrische mover aangeschaft. Deze e-mover rijdt de accu’s over het bouwterrein naar het oplaadpunt. Verder rijden er elektrische quads in plaats van benzinequads, die gebruikt worden voor het vervoeren van mensen die moeten snoeien, maaien en kabels en leidingen trekken. Deze gaan wel een werkdag mee op één acculading, omdat we ze geen volle werkdag 100 procent belasten. En we natuurlijk vrij langzaam rijden op die dingen, want ze kunnen volgens mij best snel!”, lacht Herwald.

Zoektocht 

Logischerwijs is het wennen om ineens over te gaan naar werken met elektrische machines. Herwald: “Het was in het begin wel uitdagend, omdat je moet omgaan met nieuwe problemen. Zo was de e-mover er in het begin nog niet, terwijl die accu’s echt te zwaar zijn om zelf te tillen.” Deze elektrische mover is zo ontworpen dat de accu’s erin op exact dezelfde hoogte liggen als in de kraantjes. Zo kunnen ze vanuit de e-mover zo in en uit de kranen worden geschoven en hoeft niemand door zijn rug te gaan om die zestig kilo te verplaatsen.”

“Bovendien was de zoektocht naar de kraantjes ook uitdagend voor Van Gelder”, vertelt Herwald. “Er bestaan namelijk voornamelijk kraantjes met een vaste accu, maar langs het spoor kun je deze kraantjes nergens opladen. Dus was het zoeken naar de juiste leverancier, die een pakket had met wisselbare accu’s. Wat het ook oplevert is een stuk minder geluidshinder: voor de machinist, voor ons en natuurlijk voor de omgeving.”

Geleerde lessen 

Werken met emissieloos materieel vraagt om een grotere logistieke voorbereiding dan met dieselmaterieel. “Er is nu tijdens de buitendienststelling één medewerker elke dag enkel bezig met het organiseren van de laadinfra en accu’s”, vertelt Herwald. "Bovendien werken accu’s het beste bij 20 graden en vallen ze uit bij meer dan 50 graden. Zeker met de afgelopen hete zomermaanden heeft dit voor uitdagingen gezorgd. We hebben op de bouwplaats een koelcontainer voor het laden, zodat de accu’s met name in de zomer niet te heet worden.”

Ienko Loer, projectmanager van Gelder, was blij met de proactieve houding van het projectteam. “Je kan denken in problemen en je kan denken in oplossingen. Dat laatste is wat we hier doen.”

Een conclusie van het project was dat een aantal e-kranen soms te maken kreeg met kleine storingen en wachttijd voor het wisselen van de accu’s. Ook zaten ze nog niet allemaal comfortabel. "Als we meer tijd hadden gehad, had ik zeker de stoel vervangen van die ene e-kraan. Die andere zat gelukkig beter!", reageert Alex Brouwer, machinist bij Van Gelder.

De inzichten uit dit project worden nu al toegepast bij andere projecten. Ook kijken projectleden vroegtijdig mee met andere aanbestedingen, in nauwe samenwerking met de onderaannemer en machinist.

Werk als bouwmanager 

Voor Herwald betekent de overstap naar schoon en emissieloos bouwen vooral flexibel zijn. “Het is echt een andere wijze van werken en denken. Je moet iets verder vooruitplannen en ook bewust met energie omgaan. Je kan niet denken: ‘ik laat mijn kraan gewoon even draaien, want ik ga toch zo verder’.

En soms moet je je werk anders indelen: ‘we houden zo wel even koffiepauze, want de accu is bijna leeg.’ Elektrisch werkt net wat anders en de een went er sneller aan dan de ander. Maar voor ons als projectteam is dat geen issue, we begrijpen de urgentie.”