Slimme camera’s rond het spoor

ProRail gebruikt slim cameratoezicht om het spoor veilig en betrouwbaar te houden. Cameratoezicht is bewezen effectief om zaken als diefstal, onveilige situaties en suïcidepogingen sneller te signaleren en te voorkomen. Zo verbeteren we de veiligheid rond het spoor en verkleinen het aantal impactvolle storingen en dus treinvertragingen.

Smart monitoring

Cameratoezicht langs het spoor was er al langer natuurlijk, maar tegenwoordig combineren we videobeelden met nieuwe AI-technologie. We zetten deze smart monitoring in voor:

Suïcidepreventie - Uit onderzoek blijkt dat het aantal zelfdodingen met 45 procent verminderd op plekken waar we fysieke maatregelen en cameratoezicht combineren. Van alle impactvolle storingen (en dus flinke vertragingen) op het spoor wordt 25 procent veroorzaakt door (bijna) aanrijdingen met personen. De camera’s met beeldherkenningssoftware zien wanneer een persoon of voertuig te dicht bij het spoor komt of stilstaat. 

Overwegveiligheid - Camera’s detecteren voertuigen die stilvallen of te langzaam rijden. Vanuit onze Smart Monitoring Room kunnen we alarmeren, zodat treinen -zo mogelijk- op tijd kunnen remmen. Dat geldt trouwens ook voor spoorlopers en dieren op het spoor. 

Diefstal en vandalisme - Mobiele camera’s worden ingezet op plekken waar vandalisme of koperdiefstal veel voorkomt. Voor die laatste plaatsen we in 2026 acht extra camera’s op ‘hotspots’. Onze collega’s in de Smart Monitoring Room kunnen meldingen doorgeven aan de Meldkamer Spoor of beelden live delen met de politie. Dat helpt hen om bij heterdaad situaties adequaat op te treden en bijvoorbeeld verdachten of verdachte voertuigen op te sporen.  

Incidenten sneller afhandelen - Bij een incident kunnen we gericht meekijken om extra informatie te leveren en het incident sneller af te handelen. 

Pilot met vliegende camera’s 

ProRail onderzoekt hoe we slim cameratoezicht nog beter kunnen inzetten om impactvolle storingen te voorkomen. Naast vaste en mobiele camera’s testen we drones die zelfstandig vliegen en met AI afwijkingen herkennen. Eind 2025 en begin 2026 doen we grote proeven met de ‘drone in a box'. Die drone kan zelfstandig en in een voorgeprogrammeerd gebied vliegen. Wel moet er toezicht gehouden worden op de vlucht, maar dit kan vanaf een andere locatie dan waar de drone vliegt. Het AI-model analyseert de beelden en geeft de afwijkingen aan op een kaart.  

Deze ‘vliegende camera’s’ geven snel overzicht over grote afstanden spoor. Ze controleren preventief op bijvoorbeeld openstaande hekken, gaten in hekwerken of mensen op het spoor. En ze zouden ons kunnen helpen ons snel inzicht te krijgen bij incidenten. Zo verbeteren we zowel de veiligheid als de beschikbaarheid van het spoor. We experimenteerden met de drone op de Maasvlakte. De eerste resultaten zijn veelbelovend. Maar er is nog veel wet- en regelgeving die langeafstandsvluchten in de weg staan.

Feiten op een rij 

• In 2026 plaatsen we 280 camera-units. Het gaat grotendeels om 1-op-1-vervanging. 
• Ook komen er 8 camera’s op ‘hotspots’ voor koperdiefstal.
• Met cameratoezicht werken we aan overwegveiligheid en suïcidepreventie en voorkomen diefstal en vandalisme. 
• ProRail doet proeven met drones om over lange afstanden het spoor te inspecteren en gerichter onderhoud te kunnen plegen.

Ambitie 

Slim cameratoezicht is een van de maatregelen die ProRail neemt om suïcide tegen te gaan. Vanuit het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat is er de intentie om suïcidepreventie vast onderdeel te maken van de onderhoudsmiddelen.  

ProRail is blij met dit nieuwe en uitgebreidere cameratoezicht, maar we doen het nog op een relatief kleine schaal. Rijkswaterstaat bijvoorbeeld heeft op de belangrijkste snelwegen om de paar honderd meter een camera staan. Er valt dus langs het spoor nog best wat te plussen, ook omdat we de weerbaarheid van onze spoorinfrastructuur willen versterken. Cameratoezicht draagt bij aan zowel de veiligheid als de beschikbaarheid van het spoor. Maar dat vergt wel extra financiële investeringen in het Nederlandse spoor.