: Dijksgracht krijgt langzaam nieuw gezicht
Wie vanaf de Piet Heinkade richting de Dijksgracht kijkt, ziet de omgeving de afgelopen jaren stap voor stap veranderen. Hier werkt ProRail, samen met de aannemers, namelijk aan de aanleg van een vrije kruising. Een belangrijke mijlpaal werd vorige week bereikt: ruim 500 meter aan oude damwanden is verwijderd. Daarmee verdwijnt na zo'n vijftig jaar een beeldbepalend element. Voor projectmanager Wilko Stadhouder van Strukton markeert het meer dan alleen een technische klus. “Bewoners krijgen een compleet ander aangezicht. Nu ontstaat er ruimte voor de nieuwe inrichting van het gebied.”
Verloren functie
De damwanden werden tientallen jaren geleden geplaatst toen op deze locatie nog een opstelterrein voor treinen lag. Dat terrein lag zo’n vijf meter hoger dan het omliggende maaiveld. De damwanden hielden de grond op zijn plaats en vormden daarmee een belangrijke grondkering. Inmiddels verandert de Dijksgracht ingrijpend. Als onderdeel van project PHS Amsterdam Centraal wordt gewerkt aan een vrije kruising, waarbij treinen in de toekomst via een tunnel onder andere sporen door kunnen rijden. Door deze nieuwe situatie verloren de damwanden hun oorspronkelijke functie. “Tot april 2025 lagen direct naast de damwanden nog twee in dienst zijnde sporen”, vertelt Wilko. “Die sporen zijn inmiddels verplaatst; ze liggen nu boven op een nieuw dijklichaam en lopen over de tunnel. Daardoor kwam het gebied vrij en konden we de damwanden verwijderen.”
“Oude tekeningen waren niet beschikbaar en onderzoek vooraf was geen optie”
Sneller klaar dan verwacht
Dat verwijderen deed onderaannemer Sterk uit Drachten met een grote funderingsmachine, voorzien van een zogenoemd trilblok. “Door de damwandplanken gecontroleerd los te trillen, konden we ze één voor één uit de grond trekken.” Hoewel het werk zorgvuldig was voorbereid, bleef er een belangrijke onzekerheid bestaan. “We wisten niet precies hoe diep de damwandplanken zaten.”
Oude tekeningen waren niet beschikbaar en onderzoek vooraf was geen optie. “Je graaft niet even een paar meter diep om met een kostbare machine vooraf één plank eruit te halen”, legt Wilko uit. “Dat maakte het wel spannend.” Uiteindelijk bleek die zorg onnodig; de klus was al na twee weken klaar, in plaats van de verwachte vier tot zes weken. “De planken waren korter dan verwacht, waardoor het werk sneller verliep.”
Onderdeel van een groter geheel
Dat was echter niet het enige risico waarmee het projectteam rekening hield. De damwanden lagen namelijk vlak naast een spoor dat gewoon in gebruik is. Tijdens het verwijderen werd daarom gecontroleerd of de trillingen geen invloed hadden op het nabijgelegen spoor. “Met meetpunten op het spoor hielden we eventuele kleine verzakkingen nauwlettend in de gaten. Uiteindelijk bleek dat er gelukkig geen verzakking van het spoor is opgetreden.”
“We hebben het plan vrijwel volledig uitgevoerd zoals we het voor ogen hadden”
Groter project
De verwijderde damwanden zijn slechts een onderdeel van een veel groter project. In maart voerde Strukton namelijk de laatste grote betonstort uit voor de nieuwe tunnel. Daarmee bereikte de 7 meter hoge, 15 meter brede tunnel zijn definitieve lengte van 125 meter. “De tunnel bestaat uit vijf afzonderlijke delen die gefaseerd zijn gebouwd. Die laatste fase konden we pas bouwen nadat twee bestaande sporen waren verwijderd en verplaatst naar het nieuwe dijklichaam boven de tunnel.”
Voor Wilko is de afronding van de tunnel dan ook een van de belangrijkste mijlpalen. “Toen we in 2021 aan de tender werkten, hadden we een plan voor het ontwerp en de bouw van deze tunnel. En dat hebben we vrijwel volledig uitgevoerd zoals we het voor ogen hadden.” Inmiddels is de complete ruwbouw gereed. In de toekomst rijden twee sporen door de tunnel, terwijl vier andere sporen over de tunnel gaan. “Dat vind ik zo mooi aan dit werk. Je bedenkt samen iets op papier, en uiteindelijk zie je het daadwerkelijk buiten ontstaan.”
Als alle puzzelstukjes samenkomen
De komende jaren blijft Strukton actief op de Dijksgracht. Tot 2030 wordt gewerkt aan de definitieve inrichting van het gebied langs de Piet Heinkade. Daarbij is veel aandacht voor een groene inrichting. Volgens Wilko wordt dat een zichtbaar verschil met de oude situatie. “Waar vroeger vooral een rangeer- en opstelterrein lag, ontstaat straks een veel groenere omgeving.”
Voor Wilko is dat ook waar het project uiteindelijk om draait: “Als alle puzzelstukjes samenkomen: de samenwerking binnen Strukton, met ProRail, Movares en alle andere betrokken partijen. Het geeft de meeste voldoening als je uiteindelijk ziet wat je samen hebt gerealiseerd.”