Vertragingen door derden : Koperdiefstal
Koperdieven zijn tussen de 100 en 120 keer per jaar actief langs het spoor. Dat kost niet alleen miljoenen aan geld, het veroorzaakt ook geregeld vertraagde treinen én is levensgevaarlijk.
Miljoenen euro’s schade
ProRail leidt jaarlijks tussen de 6 en 8 miljoen euro schade door koperdiefstal. En dan tellen we nog niet de schade mee die veroorzaakt wordt door de vertragingen die dieven aanrichten. Zo’n acht keer per jaar veroorzaken koperdieven echt heel grote storingen. Zoals in december 2025 bij Zwolle waar heel veel reizigers moesten omreizen.
Niet elke koperdiefstal zorgt ervoor dat treinen niet kunnen rijden. Want bij ProRail voeren we alles redundant uit. Dat betekent dat we alles dubbel aanleggen: is er één kabel weg, dan neemt de tweede het over.
Cameratoezicht en patrouilles
Waar koper gestolen wordt, laat zich slecht voorspellen. Maar we kennen de hotspots: dieven zoeken graag een plek op die gemakkelijk bereikbaar is per auto, ver van de bewoonde wereld. Zodat ze hun werk in alle rust en onopgemerkt kunnen doen. Daarom zetten we op zulke plekken grote camera’s neer. Maar we werken ook met kleine, verborgen camera’s. Daarnaast gebruiken we heimelijke opsporingstechnieken. En onze incidentenbestrijders patrouilleren extra op zulke plekken. Op hotspots waar we zo te werk gaan, zien we de diefstallen fors afnemen.
Ook nemen we preventieve maatregelen in de manier waarop we het spoor aanleggen: we werken kabels zo weg dat je er niet gemakkelijk bij kunt en zetten spoorstaafverbindingen met extra klemmen vast.
De koperdief
Koperdieven zijn er in alle soorten en maten: heel soms vermoeden we dat de diefstal het werk van een bende is. Maar veel vaker hebben we te maken met dieven met vakkennis, of gelegenheidsdieven. Als we beelden van de dief of diefstal hebben, delen we die uiteraard met de politie. Ook hebben we contact met de Nederlandse Metaalfederatie: Koperhandelaren zijn verplicht een opkoopregister bij te houden waarin ze noteren van wie ze koper kopen en waar het vandaan komt. Van 16 millimeter dik koperdraad weet je bijna zeker dat het bij het spoor vandaan komt…
Wordt de dief gepakt, dan kunnen de kosten op hem of haar verhaald worden. Maar in de praktijk lukt dat lang niet altijd: van een kale kip kun je niet plukken. Kortom: de kosten voor koperdiefstal komen vaak voor rekening van de samenleving, ons allemaal.
Gebruik dan aluminium
Het koper in ons spoor vervangen door aluminimum kan, maar zorgt voor extra kosten. Aluminimum geleidt minder goed en moet dus wel twee keer zo dik zijn. Dit vraagt dan ook aanpassingen in onze huidige infra. Bovendien: ook aluminium kan gestolen worden.
ProRail onderzoekt of we het glasvezelnetwerk langs onze baan kunnen inzetten als sensor. Daarmee kunnen we detecteren of er iemand langs het spoor loopt. In de toekomst zouden we dat kunnen combineren met dronetoezicht. Zo hopen we meer dieven op heterdaad te betrappen.