Wettelijk kader

In Nederland regelt de Spoorwegwet zaken op en rond het spoor. De wet geeft eisen voor aanleg, onderhoud en beheer. Ook de toegankelijkheid en het gebruik van het spoor wordt in de Spoorwegwet geregeld, inclusief de afspraken voor een veilig, betrouwbaar spoor. Het ministerie van Infrastructuur en Milieu heeft ProRail belast met het beheer en onderhoud van het spoor.

Spoorwegwet

De Spoorwegwet geeft algemene regels voor de aanleg, het beheer, de toegankelijkheid, het gebruik van en het verkeer op het spoor. De wet houdt ook rekening met Europese eisen op het vlak van marktwerking op het Europese spoorwegnet, en technische interoperabiliteit. Naast deze algemene regels zijn er specifieke regels. Deze staan in diverse Algemene maatregelen van Bestuur en Ministeriële Regelingen. Een overzicht van deze wettelijke regels staan op de website van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT).

Beheerconcessie

ProRail is houder van de beheerconcessie van de Nederlandse hoofdspoorwegen. In de beheerconcessie staan de afspraken tussen ProRail en overheid over beheer en onderhoud van het spoor - onder meer over beschikbaarheid en betrouwbaarheid, maar ook over de kwaliteit van de informatievoorziening. In december 2014 is de Beheerconcessie 2015-2025 aan ProRail verleend.

Beheerplan

Als beheerder mogen wij zelf bepalen hoe wij aan de afspraken voldoen. Elk jaar maken wij een beheerplan – één van de verplichtingen uit de beheerconcessie. Hierin beschrijven we in detail wat wij dat jaar gaan doen om onze doelstellingen te realiseren. Voor ons werk ontvangen wij een concessievergoeding van de overheid. Bekijk hier het beheerplan 2017.

Verantwoordelijkheden en afspraken

Bij het spoor werken veel partijen nauw samen: ProRail, vervoerders en overheden. De Spoorwegwet regelt ook de onderlinge verantwoordelijkheden en de afspraken. Het ministerie van Infrastructuur en Milieu vervult de rol van concessieverlener - ‘vergunningverlener’. Het ministerie verleent een beheerconcessie aan een beheerder, en vervoersconcessies aan personenvervoerders.

ProRail en de HSL-Zuid

ProRail is beheerder van het gehele hoofdspoorwegnet. Dus ook van de HSL-Zuid. Maar anders dan op de rest van het spoor, dragen wij op de HSL-Zuid niet de feitelijke, dagelijkse zorg voor beheer en onderhoud - die ligt bij Infraspeed  BV. Lees meer over ProRail en de HSL-Zuid.