Slimmer en sneller: ERTMS : Klein kastje met grote impact
In 2021 startte ProRail met ASAP: Aanbesteding Snellere AanPak ERTMS. Een innovatiepartnerschap waarin bedrijven samenwerken met ProRail als mede-investeerder, om antwoorden te vinden op de uitdagingen van ERTMS. De eerste drie fases zijn nu voorbij, een goed moment om terug én vooruit te kijken met innovatiepartners. Rail Connected komt met een drievoudige innovatie: de draadloze assenteller.
Een assenteller – of ‘wieldetectiesysteem’ – telt de wielen van voorbijkomende treinen op het spoor. Daarmee is duidelijk wanneer een trein een baanvak in- en uitrijdt. Assentellers bestaan al zo’n 40 jaar, maar de draadloze variant die Rail Connected ontwikkelt voor ASAP is nieuw. En hij bevat maar liefst drie innovaties.
Kabelloos meetprincipe
CEO Jan-Wick Kranenburg: “Onze draadloze assenteller werkt volgens een nieuw meetprincipe, zónder kabels voor stroom en data. De datacommunicatie verloopt via een variant van het 5G-netwerk en het ontwerp is gebaseerd op een zo laag mogelijk stroomverbruik, met speciale battery packs.” Verder moet de draadloze assenteller voldoen aan de strenge veiligheidseisen op het spoor (SIL4-niveau).
Deze eisen vormen een behoorlijke uitdaging voor de ontwikkeling van de assenteller. “We hebben er met een klein team de afgelopen jaren fulltime aan gewerkt. Steeds met nieuwe prototypes, die we testen op een stuk spoor in ons eigen lab en op het echte spoor. Elke stap is leerzaam en is input voor de volgende stap.”
De draadloze assenteller in het spoor
Certificering
In de tussentijd is het oorspronkelijke kleine gele kastje opgeblazen tot een groot geel kastje van zo’n 40 cm lang. Deze is nodig voor meer batterijcapaciteit om nog nauwkeuriger te meten. De werking van de assenteller is in principe gelijk gebleven: in het draadloze kastje (de hardware) zit software die op afstand te bedienen en updaten is. “Met veldtesten verzamelen we veel data om algoritmes te verbeteren, en via software-updates op afstand kunnen we deze direct weer in het veld testen", legt Jan-Wick uit.
De volgende stap is certificering van de assenteller voor toepassing in de spoorbeveiligingssystemen. Dit gebeurt door onafhankelijke organisaties zoals de TUV in Duitsland of DEKRA in Nederland. “Daarna bekijkt de IL&T of de assenteller echt een veilig product is voor het Nederlandse spoor.” De commerciële fase van ASAP is voor Rail Connected dan ook nog niet aan de orde. Bovendien is de toepassing van de assenteller in het spoor afhankelijk van externe factoren, zoals de implementatie van het 5G-netwerk of de spoorvariant FRMCS. “En die variant staat nog in de kinderschoenen.”
‘Innovatie staat haaks op het risicomijdende dat de spoorwereld kenmerkt. Dat vraagt om verandering in de organisatie, misschien is dat voor ProRail wel de allergrootste innovatie.’
Meer vrijheid
De ASAP-aanpak van ProRail biedt bedrijven meer vrijheid dan de klassieke aanbestedingsvorm. Jan-Wick waardeert dit: “Het zet ons als innovatief bedrijf in onze kracht. Bovendien leren we van andere innovatiepartners, we zijn elkaars klankbord. Daarmee stimuleert ProRail ook de markt.” De keerzijde is volgens Kranenburg vooral dat er veel uitgelegd en onderbouwd moet worden. “Je moet de mensen meenemen in je innovatie, dat vraagt flexibiliteit en moed. Innovatie staat haaks op het risicomijdende dat de spoorwereld kenmerkt. Dat vraagt om verandering in de organisatie, misschien is dat voor ProRail wel de allergrootste innovatie.”
Toch ziet de toekomst er zonnig uit, voorspelt Jan-Wick. “Met onze assenteller kan de invoering van ERTMS wel 15 tot 20 jaar versneld worden en kan ProRail aanzienlijk besparen op investeringen in het spoor. Want graven voor kabels en leidingen en het spoorverkeer stilleggen is dan niet meer nodig.” Nu alleen nog een beetje geduld, want innoveren gaat niet zo snel als je zou willen. “Maar het is fantastisch om te doen!”