Onderzoek gestart naar emissievrij treinvervoer op noordelijke spoorlijnen

Overstap

De noordelijke regionale spoorlijnen hebben samen een lengte van zo'n 250 kilometer en zijn niet geëlektrificeerd. Op dit moment rijden hier dieseltreinen. In de Klimaatwet is vastgelegd dat het spoorvervoer in Nederland uiterlijk in 2050 klimaatneutraal moet zijn.

In december 2035 start de nieuwe regionale treinconcessie voor de Noordelijke lijnen. Dat is een logisch moment om over te stappen op volledig emissievrij treinvervoer. Veel van de huidige dieseltreinen zijn dan aan het einde van hun levensduur. Daarom hebben Rijk en regio afgesproken om in het najaar een definitieve keuze maken voor de manier waarop de reizigerstreinen op deze lijnen straks worden aangedreven.

Kansrijke oplossingen

Er liggen vier kansrijke oplossingen op tafel. Dit zijn:

• Elektrische treinen op 1500 volt gelijkstroom
• Elektrische treinen op 25 kilovolt wisselstroom
• Batterijtreinen op 1500 volt gelijkstroom
• Batterijtreinen op 25 kilovolt wisselstroom

In het nieuwe onderzoek brengen de betrokken partijen in kaart welke combinatie van materieel en energievoorziening het meest geschikt is. De scenario’s worden beoordeeld op gevolgen voor infrastructuur, materieel, uitvoering, kosten en toekomstbestendigheid.

Gelijk- versus wisselstroom

Het verschil tussen 1500 volt gelijkstroom en 25 kilovolt wisselstroom zit vooral in efficiëntie en prestaties. Het 1500 volt-systeem, dat in het overgrote deel van Nederland wordt gebruikt, vereist veel onderstations, omdat de spanning sneller afneemt over langere afstanden. Het 25kV-systeem, dat gebruikt wordt op de HSL Zuid en de Betuweroute, is efficiënter, heeft minder onderstations nodig en levert meer vermogen, maar vraagt zwaardere transformatoren aan boord van de trein.

“Batterijtreinen kennen we in Nederland eigenlijk nog niet”, vertelt Michiel Deerenberg, programmamanager Innovatie & Technologische Vernieuwing bij ProRail. “In de ons omringende landen rijden ze al en je ziet het concept sterk opkomen. Het grote voordeel is dat je met veel minder laadinfrastructuur toch de stap naar emissievrij rijden maakt. Het belangrijkste verschil tussen batterijtreinen die opladen via 1500V gelijkstroom en 25kV wisselstroom zit daarbij in de oplaadsnelheid, de infrastructuur en het gewicht van de trein.”

Gezamenlijke ambitie

De betrokken partijen hebben een gezamenlijke ambitie. “De trein is een onmisbare schakel in het openbaar vervoer in Fryslân. We willen het spoorvervoer verduurzamen op een manier die past bij onze regionale lijnen en reizigers,” zegt Matthijs de Vries, gedeputeerde van de provincie Fryslân. Erik Jan Bennema, gedeputeerde van de provincie Groningen: “Samen met het Rijk en ProRail onderzoeken we welke oplossing het meest toekomstbestendig is. Zo werken we stap voor stap aan een schoon en betrouwbaar spoor in Noord-Nederland.”

Ook ProRail benadrukt het belang van samenwerking. “De overgang naar emissievrij spoorvervoer vraagt om slimme keuzes in materieel en infrastructuur. Door dit gezamenlijk te onderzoeken, kunnen we bepalen wat het beste werkt voor de treindiensten op deze lijnen én houden we het spoorvervoer betaalbaar”, zegt Danou Veenhof, regiodirecteur Noord-Oost van ProRail.