Samenwerking gestart om stroomnet in Utrecht te ontlasten
Nieuws
ProRail, netbeheerders Stedin en TenneT en de gemeente Utrecht zijn gestart met een samenwerking om netcongestie te verminderen. Langs het spoor bij bedrijventerrein Lage Weide wordt een ‘flex asset’ geplaatst: een installatie die op piekmomenten tijdelijk extra stroom kan leveren aan het openbare net. Door deze asset aan te sluiten op het gesloten systeem van ProRail worden de spoorkabels en aansluitvelden beter benut. Een technische oplossing, die ook vraagt om nieuwe regels en afspraken.
Overbelast
De energiewereld verandert snel, vertelt Freek Schermers, Techniek Architect bij ProRail. De energietransitie, geopolitieke ontwikkelingen en de verduurzamingsopgave zorgen ervoor dat het openbare stroomnet steeds vaker overbelast raakt. En daar heeft ook ProRail last van. “Wij willen graag meer en langere treinen laten rijden, ons wagenpark verduurzamen en zo veel mogelijk emissieloos bouwen. Die ambities staan door netcongestie onder druk.”
Onderdeel van de oplossing
Juist omdat het spoor veel elektriciteit gebruikt, kan het helpen om het probleem te verzachten, stelt Freek. ProRail heeft door het hele land grote aansluitingen op het openbare net. Deze gebruiken we nu één kant op: voor het afnemen van stroom voor treinen. Maar: “Die verbindingen zijn in feite tweerichtingswegen. Wij gebruiken ze nu alleen om elektriciteit af te nemen, maar je kunt ze ook gebruiken om energie de andere kant op te sturen.”
Dat idee vormt de basis van de samenwerking in Utrecht. Er komt een extra aansluitpunt in de bestaande kabel tussen Stedin en het tractiestation van ProRail. “Zie het als een soort stopcontact. Daar kan een energiebron op worden aangesloten, die stroom teruggeeft aan het openbare net.”
Kansen
In dit geval worden er gasgeneratoren geplaatst in opdracht van netbeheerder Stedin. Dat lijkt tegenstrijdig in een verduurzamingsopgave, maar is een bewuste keuze. “Dit noemen we ‘een beetje grijs voor meer groen’”, vertelt Ivar Stokvis, projectontwikkelaar bij Stedin. “Op een beperkt aantal momenten per jaar wordt fossiele opwek ingezet, omdat congestie in het Utrechtse tientallen aaneengesloten uren kan duren. Een batterij is dan geen optie, die is te snel leeg.”
Als deze samenwerking in Utrecht succesvol blijkt, biedt dat ook kansen op andere plekken langs het spoor. Daar kunnen in de toekomst bijvoorbeeld windmolens, zonnepanelen of batterijen op dezelfde manier worden aangesloten.
Regels en afspraken
De techniek van deze manier van aansluiten is relatief eenvoudig. De grootste uitdaging zit in regelgeving en juridische aspecten. Het stroomnet van het spoor is een zogenoemd gesloten distributiesysteem. Hier zijn alleen spoorpartijen op aangesloten. Een energie-installatie van een netbeheerder past dus niet zonder meer in die ontheffing. Daarom stemmen de partijen af met de Autoriteit Consument & Markt (ACM) hoe we deze oplossing in kunnen passen in kaders en regelgeving. Het is belangrijk dat partijen zichzelf of anderen geen oneerlijk voordeel geven.
Opschalen
De projectlocatie ligt op bedrijventerrein Lage Weide bij Utrecht, langs de spoorlijn tussen Amsterdam en Utrecht. Het streven is dat de installatie eind dit jaar werkend is. Is dit concept succesvol? Dan kan snel worden opgeschaald. ProRail heeft zo’n 200 vergelijkbare aansluitingen op het elektriciteitsnet. Freek: “We lossen hiermee niet het hele netcongestieprobleem op. Maar we kunnen wel een significante bijdrage leveren. Daar ben ik van overtuigd.”