Haven van Rotterdam : Veilig werken met assentellers
In de haven van Rotterdam werken we aan een nieuw treindetectiesysteem: Assentellers. Deze techniek telt de assen van een trein die een spoorsectie in- of uitrijdt. Zo zien we of een spoor vrij of bezet is.
Verhoging veiligheid door assentellers
Het treindetectiesysteem Assentellers leggen we op meerdere locaties aan. Een van die locaties is de haven van Rotterdam. Dit doen we op de havenspoorlijn en op de emplacementen. Het systeem telt de assen van treinen die een spoorsectie in en uit rijden. Hiermee zien we of het spoor bezet is of vrij.
Nieuwe werkwijze bij werkzaamheden
Bij werkzaamheden kan het telsaldo verstoord raken bijvoorbeeld doordat een railwegvoertuig de sectie via het spoor is ingereden, maar via de weg heeft verlaten. Om deze verstoringen snel en veilig te herstellen, is er een nieuwe werkwijze. Wanneer sporen tijdens werkzaamheden buitendienst staan, wordt een Assenteller Reset Begeleider (ARB) ingezet. De ARB noteert bij de start van het werk het telsaldo en houdt dit bij tijdens de werkzaamheden.
Het dummywiel: zo herstellen we het telsaldo
Om het telsaldo te herstellen gebruikt de dummywielbedienaar (DBW) een dummywiel. Ook dit is een nieuwe taak. Zodra het herstel van het telsaldo gelukt is, wordt dit door de ARB bevestigd. De assentellermonteur gaat vervolgens naar het relaishuis om de naastgelegen sectie te resetten. Daarna is de verstoring opgelost.
-
Bovenaanzicht computerkast en assen -
![Computerkast in het zand]()
Computerkast in het zand -
![Elektrische aansluitkast langs de baan]()
Elektrische aansluitkast langs de baan
Samenwerking van taken
De werkwijze zorgt dat alle taken met elkaar samenwerken. Als de ARB aan het eind van de werkzaamheden ziet dat het telsaldo niet klopt, wordt er contact gelegd met de Leider Werkplekbeveiliging (LWB). Deze is verantwoordelijk voor de veiligheid bij spoorwerkzaamheden. De LWB schakelt vervolgens de DummyWielBedienaar (DWB) in.
Planning aanleg Assentellers
We plaatsen Assentellers gefaseerd aan in de haven. Het in gebruik nemen van het systeem op de Havenspoorlijn en op de emplacementen is als volgt gepland:
- 2025
- Maasvlakte buitencontour
- Yangtzehaven Zuid
- 2026
- Europoort
- Botlek
- Waalhaven
- Maasvlakte Noord aansluiting
- 2027
- Europoort West
- Pernis
- 2028
- Maasvlakte West bundel 1
- Maasvlakte West bundel 2
- 2029
- Maasvlakte West bundel 3
- Maasvlakte West bundel 4
- Maasvlakte Oost
ARB is een tijdelijk proces
De ARB‑rol is onderdeel van het tijdelijke proces tot de komst van de ARA.
Ze bestaan straks een tijd naast elkaar, maar hebben geen inhoudelijke overlap.
ARA in de toekomst
Deze nieuwe werkwijze blijft gelden totdat de AssentellerResetApplicatie (ARA) beschikbaar is. Met deze applicatie kunnen we werkplekken op afstand beveiligen. Dit noemen we WerkPlek Beveiliging Op Afstand (WPBOA). De ARB en de DWB zijn dan niet meer nodig. De verwachting is dat dit in 2028 mogelijk is.
Veelgestelde vragen
-
Wat is een assentellersysteem?
Een assentellersysteem is een treindetectiesysteem dat bepaalt of een spoorsectie vrij of bezet is. Dit wordt gedaan door het tellen van de assen (de wielen) van voorbijrijdende treinen.
-
Hoe werkt het assentellersysteem technisch?
Op de spoorstaaf zitten sensoren (telkoppen) die het magnetisch veld meten. Als een wiel passeert, wordt dat veld verstoord en telt de sensor een as. De telling wordt doorgegeven aan een centrale eenheid die het spoor vrij of bezet meldt aan het beveiligingssysteem.
-
Waar liggen assentellers?
Assentellers liggen op verschillende spoortrajecten door het hele land.
-
Waarom worden de assentellers in de haven van Rotterdam geplaatst?
Op de doorgaande sporen en emplacementen van de haven van Rotterdam ligt het JADE systeem. Dit systeem is aan het einde van zijn levensduur. Daarom wordt het assentellersysteem GAST-NL hier nu geplaatst.
-
Waarom is er een nieuwe werkwijze voor assentellers in de haven?
Het havengebied werkt anders dan de rest van het land omdat:
- Op opstelsporen kunnen treinen blijven staan. Daardoor kun je een sectie niet altijd met een harde reset op nul zetten.
- Het is lastig om vooraf te plannen welke sporen vrij zijn.
- Er is weinig capaciteit van assentellermonteurs.
Daarom is er een nieuwe, praktische werkwijze ontwikkeld.
-
Wie doen het herstel?
Het herstel gebeurt samen door de LWB, de assentellermonteur, de ARB en de DWB.
De ARB en DWB zijn extra rollen tijdens een buitendienststelling. -
Wat verandert er voor de LWB?
- De LWB blijft verantwoordelijk voor de veiligheid
- De LWB stuurt de ARB aan
- De LWB zorgt dat herstel op tijd start, zoals gebruik van het dummywiel of een reset.
Meer uitleg staat in Toelichting verschillen voor LWB (pdf).
-
Wat verandert er voor de assentellermonteur?
In de kern niets. De monteur blijft verantwoordelijk voor het veilig uitvoeren van een reset. De ARB ondersteunt daarbij.
Meer uitleg staat in Toelichting verschillen voor assentellermonteur (pdf).
-
Welke taken heeft een ARB?
- Noteert het telsaldo bij de start
- Houdt tijdens het werk veranderingen in de bezetting bij
- Stuurt de DWB aan en zorgt dat deze op de juiste plek staat
- Ondersteunt de monteur bij de reset
De ARB‑rol is niet veiligheidskritisch. Zie het GVS60155 versie 5.
-
Wie is de DummyWielBedienaar (DBW)?
Iedereen in de buitendienststelling kan DWB zijn, na het bekijken van de instructievideo. De LWB wijst deze rol toe.
-
Is er een opleiding nodig voor de DWB?
Nee er is alleen een instructie nodig. Zie ook de Taakomschrijving DummyWielBedienaar (pdf).
-
Wie regelt de inzet van de ARB?
De WBI‑houder van de buitendienststelling is verantwoordelijk voor het leveren van de ARB en de hoofd‑LWB. Andere partijen (meelifters) regelen hun eigen DWB en assentellermonteur. Bekijk hiervoor het stroomschema (pdf).
-
Hoeveel tijd kost het ARB proces aan het einde van de buitendienststelling?
Dat verschilt per werk en per verstoring. Tijdens de buitendienststelling kan al worden bijgehouden wat nodig is, zodat dit beter te plannen is. Met meer ervaring worden de inschattingen steeds nauwkeuriger.
-
Bij welk materieel is een verstoring te verwachten?
In het GVS staat welke typen materieel mogelijk storingsgevoelig zijn. De test van eind 2025 geeft hierover extra inzicht.
Bekijk de Memo meting Havenspoorlijn – Test potentieel storingsgevoelig materieel (pdf) -
Hoe wordt deze wijziging doorgevoerd in projecten?
Projecten communiceren dit zelf binnen hun lopende contracten. Daarvoor is een standaard VTW‑formulier beschikbaar.
Zie daarvoor de Generieke VTW Wijziging GVS60155 – K‑009031.
Wijziging staat in de Rail Infra Catalogus
In het document GVS60155 versie 5, staat de wijziging van deze werkwijze. De meest recente versie staat in de Rail Infra Catalogus. Als je vragen hebt kun je een email sturen.
Stel je vraag per mail