Onderzoek: hogere infrakosten voor spoorgoederenvervoer vanuit Nederland

Vergelijking van kosten op zes routes

Voor het onderzoek zijn zes representatieve routes en goederensoorten (onder andere containers, chemie en erts) met elkaar vergeleken voor de jaren 2025 en 2026. Daarbij is gekeken naar treinpadkosten, opstelkosten en tractie- en energiekosten.

De bruto-tarieven in de drie landen liggen dicht bij elkaar. De netto-kosten verschillen doordat vervoerders in België en Duitsland een deel van de infrakosten gecompenseerd krijgen via nationale regelingen. Zo ontvangt een vervoerder in België een subsidie van 1,20 euro per treinkilometer. In Duitsland wordt zo’n 32,5 procent vergoed van wat het kost om een trein over het spoor te laten rijden (oplopend tot 36,8 procent in 2026). In Nederland worden deze kosten niet gesubsidieerd.

Zichtbare verschillen in tarieven

Door deze verschillen lopen de kosten uiteen:

• Een containertrein van 1.200 ton kost in 2025 vanuit Rotterdam 1,55 euro per kilometer, tegenover 0,88 euro vanuit Antwerpen. Nederland is daardoor 76 procent duurder dan België.
• Het opstellen van een goederentrein kost in Nederland ongeveer 18 euro per uur, terwijl dit in België nagenoeg kosteloos is.
• Voor een chemietrein tussen Rotterdam en Ludwigshafen liggen de infrakosten circa 25 procent hoger dan voor een vergelijkbare rit vanuit Antwerpen (oplopend tot bijna 28 procent in 2026)

Ook op andere corridors, zoals richting het Ruhrgebied, zijn vergelijkbare verschillen zichtbaar.

Ontwikkeling in het goederenvervoer

Aanleiding voor het uitvoeren van de benchmark is een daling van het spoorgoederenvervoer van en naar Rotterdam. Tussen 2022 en 2025 zijn de volumes met zo’n 17 procent afgenomen, los van de verwachte daling van kolenvervoer.

In de praktijk is te zien dat op kortere afstanden vaker voor wegtransport wordt gekozen. Op langere afstanden concurreren spoorverbindingen via Rotterdam met routes via andere Europese havens.

Daarnaast kunnen goederenstromen verschuiven naar havens waar lagere kosten gelden. Treinen rijden vervolgens in sommige gevallen alsnog via Nederland richting Duitsland, wat leidt tot extra gebruik van Nederlandse infrastructuur.

Inzicht voor beleidsafwegingen

De resultaten van de benchmark laten zien dat verschillen in nationale subsidieverlening een belangrijke factor zijn in de uiteindelijke kosten voor spoorvervoerders. Daarmee biedt het onderzoek inzicht in de kostenpositie van het Nederlandse spoorgoederenvervoer in vergelijking met de buurlanden.