Veilig treinverkeer

Het spoor behoort tot een van de veiligste vormen van vervoer in Nederland. Maar we willen meer: nul vermijdbare ongevallen is ons doel. Toch doen zich soms incidenten voor. Het leidt vaak tot vragen en dat begrijpen we. Sterker nog, na elk incident stellen ook wij die vragen: Hoe kon dit incident gebeuren? Wat kunnen we doen om te zorgen dat dit soort incidenten in de toekomst niet nog een keer gebeuren?

Schakels

Het spoor in Nederland is omgeven met strenge veiligheidsnormen en een veelheid aan maatregelen. Als één van de schakels tekortschiet, vangen andere maatregelen dit op. Het is dus niet zo dat de betrouwbaarheid van het spoor van één schakel afhangt.

Opleiding

Zo moeten het spoor en de treinen in goede staat zijn, moet spoorpersoneel goed zijn opgeleid en plannen we treinen met voldoende afstand tot elkaar in. Seinen geven aan of treinen mogen doorrijden, moeten remmen of stilstaan. Machinisten en treindienstleiders zorgen daarbij samen voor een veilige treinenloop.

Techniek

Daarnaast zijn er technische vangnetten die ingrijpen als het mis dreigt te gaan. Zo is er een systeem dat de trein stilzet als deze te hard rijdt of met hoge snelheid door rood gaat: automatische treinbeïnvloeding (ATB) genoemd. Daarnaast zijn er vangnetten zoals het bewaken van het remgedrag van een trein of het op automatisch op rood gaan van andere seinen bij een risicovolle situatie.

Leren

Maar minstens zo belangrijk is dat we willen leren van incidenten. Alleen dan maken we het spoor steeds veiliger. Om dat te bereiken onderzoekt ProRail standaard elk veiligheidsincident. We willen direct weten of er aanvullende maatregelen nodig zijn om de veiligheid te vergroten. Als er aanleiding toe is, wordt een diepgravend onderzoek ingesteld.

Veiligheidssystemen

Naar aanleiding van dit soort onderzoeken hebben we al diverse aanpassingen gedaan. Een hiervan is het aanbrengen van een extra vangnet in het spoor en in de treinen. Wanneer treinen een rood sein passeren als ze langzamer dan 40 km per uur rijden, worden ze tot stoppen gedwongen door een uitbreiding van het ATB-systeem, ATB Vv geheten. Dit wordt op steeds meer plekken in het spoor aangebracht.

Samen risico’s afwegen

In de veiligheidswereld, zowel op het spoor en de weg als in de luchtvaart, wordt geredeneerd vanuit een internationale standaard: ALARP. Dat betekent 'as low as reasonably possible', zo laag als redelijkerwijs mogelijk. Ofwel: daar waar redelijkerwijs maatregelen genomen kunnen worden die het risico op veiligheidsincidenten verkleinen, moeten deze worden uitgevoerd. De keuze om in veiligheid te investeren is daarmee altijd een afweging tussen de behoefte risico’s te beperken enerzijds, en de benodigde inspanning en beschikbare middelen anderzijds. En ook: wie bepaalt wat redelijkerwijs mogelijk is? Dat doen alle partijen samen: ProRail, vervoerders, aannemers en de overheid.

Alert op risico's

Wij zijn ook constant alert op risico's op het spoor, en proberen onveilige situaties te voorkomen. De veiligheid rond overwegen – waar de trein en het wegverkeer elkaar kruisen – heeft onze speciale aandacht. Maar bijvoorbeeld ook vervoer van gevaarlijke stoffen. Dat laatste gebeurt vooral 's nachts en zo min mogelijk door drukbevolkte gebieden. Zo verminderen we de risico's.

Hulpverlening bij ongevallen

Gebeurt er toch een incident op het spoor? Dan komt dat standaard binnen bij ProRails alarmcentrale, in het Operationeel Controle Centrum Rail (OCCR). Bij grotere incidenten komt er direct een algemeen leider van ProRail naar de plek van het incident. Samen met het OCCR neemt hij de regie in handen. Hij zorgt voor communicatie met brandweer, politie en ambulance, voor vervoer voor gestrande reizigers en voor een zo snel mogelijk herstel van de dienstregeling. Per jaar zijn er circa 6.000 incidenten op het spoor. Bekijk ook het Handboek Incidentmaangement Rail (pdf, augustus 2018).

Toekomst

Samen met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en met vervoerders werken we toe naar een nieuw beveiligingssysteem in Nederland: het European Rail Traffic Management System (ERTMS). De kans dat er incidenten plaatsvinden wordt daarmee nog kleiner. En vooruitlopend daarop investeren we bijvoorbeeld ook in een alarmsysteem dat machinist en treindienstleider waarschuwt wanneer een trein door een rood sein rijdt.

Oefenen

Maar wat we ook doen en hoe goed we het ook proberen te berekenen, het kan altijd mis gaan. Daarom oefenen calamiteitenteams voor het spoor regelmatig met andere hulpverleners. Zo proberen we de gevolgen van een ongeval zo veel als mogelijk te beperken. Honderd procent veiligheid bestaat niet. Wel een honderd procent inzet om het zo veilig mogelijk te maken.

Veiligheidssysteem spoor

Infographic veiligheidssysteem spoor
Klik om de afbeelding te vergroten

 

Veelgestelde vragen

Hoe gaat ProRail te werk bij ongevallen?

Meldingen over de circa zesduizend ongevallen per jaar komen als eerste binnen bij de alarmcentrale van ProRail in het Operationeel Controle Centrum Rail (OCCR) in Utrecht. Daar kijken ze of het gaat om een klein incident – een kleine aanrijding bijvoorbeeld – of om een ernstiger ongeval.

Het OCCR handelt grote incidenten af. Bij grote ongevallen gaat iemand van ProRail er direct naartoe. Die neemt – samen met het OCCR – de algemene leiding op zich.

Als eerste worden maatregelen genomen om de veiligheid van reizigers, omgeving en medewerkers te waarborgen. Het OCCR informeert politie, brandweer en ambulance. De algemeen leider van ProRail zorgt dat zij hun werk zo goed mogelijk kunnen doen.

Is de veiligheid gewaarborgd, dan volgt de afwikkeling van het incident. De algemeen leider brengt  het spoorprobleem in kaart: welke baanvakken zijn getroffen? Wat zijn de gevolgen voor het overige treinverkeer?  Zo nodig zorgt hij samen met de vervoerder voor vervangend trein- of busvervoer voor gestrande reizigers.

Zodra de politie het getroffen gebied vrijgeeft, komt onze ongevallenbestrijdingsdienst in actie. Samen met de brandweer lossen zij de materiële en technische problemen op.

Alle veelgestelde vragen over Veilig treinverkeer