Geluid langs het spoor

Rijdende treinen produceren geluid. Wie in de buurt van het spoor woont of werkt, kan hier last van hebben. Voor onze omgeving willen we een goede buur zijn. Dus we nemen zorgen van omwonenden serieus. En waar mogelijk, treffen we maatregelen om geluidshinder te verminderen én te voorkomen. Leidend hierbij zijn de wettelijke normen.

Wettelijke regels geluid

Geluid van voorbijrijdende treinen, van rinkelende overwegbellen of van bouwwerkzaamheden… Het spoor geeft verschillende soorten geluid. Waar verschillende wetten en regels voor zijn. Voor omwonenden is vooral de Wet milieubeheer van belang. Deze wet - van het ministerie van Infrastructuur en Milieu - geeft onder meer de norm voor de geluidsbelasting op gevels van woningen langs het spoor. De wet regelt ook de naleving van de ‘geluidproductieplafonds’. Dat zijn heldere grenzen aan de hoeveelheid geluid door rijdende treinen.

Aanpak

Naast wetgeving over geluidsnormen, maakte de overheid het Meerjarenprogramma Geluidsanering (MJPG). Het MJPG bevat maatregelen voor minder verkeersgeluid in woningen – langs de weg én het spoor. Ook ProRail heeft daarbij een eigen rol. Wij maken plannen met geluidsmaatregelen (‘saneringsplannen’) langs het spoor. En: we zorgen ook dat die plannen op tijd bij het ministerie van Infrastructuur en Milieu zijn. Zij beslissen dan welke plannen worden uitgevoerd, in welke volgorde en wanneer. ProRail voert dan de plannen uit.

Maatregelen, maar niet altijd

Er zijn verschillende mogelijkheden om geluidshinder aan te pakken. Onze voorkeur gaat uit naar aanpak bij de bron - de trein of de rails. Kan dat niet, dan kunnen we geluidsschermen of –wallen plaatsen, of soms woningen isoleren tegen geluid. Zo kunnen we vaak geluidshinder verminderen. Maar niet altijd. Want wij moeten van de wet onderzoeken of de kosten opwegen tegen de resultaten (‘doelmatigheidscriterium’). Wegen de kosten van de maatregel niet op tegen de baten? Dan wordt de maatregel niet uitgevoerd.

Ervaringen

Via deze website geven wij informatie over geluid en trillingen. We begrijpen dat dit hinder kan veroorzaken. Soms kunnen we dit oplossen, soms niet. Bovendien ervaart niet iedereen hinder van het spoor op dezelfde manier. In onderstaand filmpje laten we bewoners aan bod uit Hilversum, Rotterdam en Tricht. Ieder met hun eigen verhaal. Dolf de Gruijter van het RIVM geeft toelichting.


Heeft u vragen, klachten of meldingen?

Het team Publiekscontacten van ProRail staat u graag te woord als u vragen, klachten of meldingen heeft over geluidshinder.

Veelgestelde vragen

Wat is het MJPG (Meerjarenprogramma Geluidsanering)?

Het MJPG is onderdeel van het MIRT (Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport), van de rijksoverheid. Doel van het MJPG is: het uitvoeren van geluidsverminderende maatregelen voor zogeheten ‘geluidsgevoelige objecten’. Dat zijn langs het spoor:

  • woningen met een geluidbelasting op de gevel boven de 70 dB;
  • woningen met een geluidbelasting op de gevel hoger dan 65 dB die door de gemeente al voor 2007 voor geluidsanering zijn aangemeld bij het ministerie van Infrastructuur & Milieu (voorheen VROM);
  • woningen waar de geluidhinder sinds 1986 zeer sterk (meer dan 5 dB) is toegenomen. Dit geldt alleen voor woningen langs een beperkt aantal – al vastgestelde – spoorlijnen.

Voor die woningen moeten er maatregelen komen, in ‘saneringsplannen’ voor het MJPG. ProRail is verantwoordelijk voor het maken en indienen van de saneringsplannen bij het ministerie. Zij beslissen dan welke plannen worden uitgevoerd, in welke volgorde en wanneer. ProRail voert de maatregelen uit.
 

Waar staat welke MJPG-maatregelen worden uitgevoerd, en wanneer?

Stel: u wilt weten of en wanneer er in uw gemeente geluidsmaatregelen komen. Dan wilt u het saneringsplan inzien dat (ook) gaat over uw gemeente. Alle MJPG-saneringsplannen staan op de website van Bureau Sanering Verkeerslawaai (BSV). Zowel de plannen die al vaststaan, als de plannen waarover nog besloten moet worden. Die liggen dan eerst ter inzage. Bij de betreffende gemeente(n), en ook in de lokale media.

Als het saneringsplan voor een gemeente bekend is, dan moet de staatssecretaris besluiten of het mag doorgaan (‘vaststellen’). Maar: eerst wordt het plan voor iedereen ter inzage gelegd (samen met het ontwerpbesluit). Dat doet het Bureau Sanering Verkeerslawaai (BSV) – namens het ministerie van Infrastructuur en Milieu. Ook publiceert het BSV het plan in de lokale media. In de buurtkrant bijvoorbeeld.

Wilt u weten hoeveel geluid het treinverkeer maakt? Op www.geluidregisterspoor.nl is de geluidkaart hoofdspoorwegen te vinden. Dit is een kaart van Nederland waarop de kleur rond hoofdspoorwegen laat zien hoeveel spoorgeluid omwonenden horen.

Wat is een geluidproductieplafond (gpp)?

Geluidproductieplafonds (gpp’s) stellen een heldere grens aan de toelaatbare hoeveelheid geluid en voorkomen een onbelemmerde groei van geluid door toenemend verkeer. Voor zowel de weg als het spoor zijn gpp’s vastgesteld. We beperken ons hier tot het spoor.

Gpp’s: berekenen, niet meten
Gpp’s zijn vastgesteld door het ministerie van Infrastructuur en Milieu. Het zijn maximaal toegestane waarden voor de gemiddelde geluidwaarde van een kalenderjaar, op referentiepunten aan weerszijden van het spoor op 50 meter afstand, 100 meter uit elkaar en op 4 meter hoogte. Dit zijn geen fysieke punten, maar ruim 57.000 (virtuele) punten in een digitaal rekenmodel. Dit model is in 2012 opgesteld door het ministerie van Infrastructuur en Milieu. De geluidproductie wordt dus berekend, en niet gemeten.

Gpp’s: alleen doorgaand verkeer op de vrije baan
Gpp’s gaan alleen over geluid van doorgaand treinverkeer op de vrije baan. Alle andere soorten geluid die door treinen worden veroorzaakt, vallen hier dus buiten en zijn dus ook niet op deze manier te controleren.

Waarom berekenen we de geluidsproductie (in plaats van het te meten)?

De belangrijkste reden om geluid vooral te berékenen, is dat we met metingen geen voorspellingen kunnen doen. Het geluidseffect van veranderingen – bijvoorbeeld aan de infrastructuur of de dienstregeling - kunnen we dus alleen berekenen. Geluidsmetingen gebruiken we soms wel om achteraf te controleren of de uitgangspunten van de berekeningen correct waren.

Ik heb een vraag of klacht over geluid. Waar kan ik terecht?

In eerste instantie kunt u het beste contact opnemen met ProRail Publiekscontacten. We proberen altijd tot een goed antwoord te komen, of tot een acceptabele oplossing. Al kan de ervaren hinder of overlast niet altijd worden opgelost.
Een formeel verzoek om handhaving van regels doet u bij de instantie die daar over gaat (het ‘bevoegd gezag’):

  • De Inspectie voor Leefomgeving en Transport, voor de naleving van de geluidproductieplafonds.
  • De gemeente, voor de naleving van de voorschriften van de Omgevingsvergunning Milieu.

Doet u uw verzoek niet direct bij de juiste instantie? Dan moet die instantie uw verzoek dóórgeven aan de juiste instantie. Dat hoeft u in principe niet zelf te doen.

Alle veelgestelde vragen over Geluid langs het spoor

Bekijk alle veelgestelde vragen

Brochure Geluid langs het spoor

Brochure Geluid langs het spoor
Wat zijn de wettelijke normen voor geluid? Wanneer kan ProRail maatregelen nemen en wanneer niet?  Wat doet ProRail en wat zijn de taken van andere partijen rondom het spoor? En hoe zit het met de inspraak als er iets rondom het spoor verandert? Lees meer in onze brochure Geluid langs het spoor

Contact