Herfst

De herfst is een lastig seizoen voor het spoor. Door vallende bladeren, vocht en roest kan het spoor glad worden. Door een herfststorm kunnen bomen of takken in de bovenleiding belanden. Of bliksem ontregelt de elektronica langs het spoor. Maar, ook in de herfst willen we de treinen veilig en op tijd laten rijden. Daarvoor nemen we verschillende maatregelen.

Gladde sporen

In de herfst zijn de sporen vaak glad. De sporen worden glad door 'bladmoes', die ontstaat door regen en kapotgereden bladeren. Dit merk je soms ook op straat als je schoen wegglijdt over natte bladeren. Door bladmoes slippen de wielen tijdens het remmen en raken ze beschadigd. De stalen wielen moeten dan in de werkplaats worden bijgeslepen. Ook kunnen treinen ‘doorglijden’, bijvoorbeeld op een overweg of bij een station. Om dit doorglijden te beperken, snoeien we onder andere de bomen en struiken langs het spoor regelmatig. Zodat er zo min mogelijk bladeren op het spoor vallen en de gladde sporen beperkt blijven.

Maatregelen

Als de sporen toch glad zijn, doen we ons best om vertraging zoveel mogelijk te voorkomen. Zo passen we de dienstregeling aan, waardoor treinen meer tijd hebben om aan te komen en te vertrekken. En we zorgen ervoor dat het veilig blijft op het spoor. We gebruiken bijvoorbeeld een speciale gel die vermengd is met zand en metaaldeeltjes. Deze gel, Sandite, maakt het spoor stroever. De gel wordt vanuit acht reizigerstreinen op de rails gespoten, de treinwielen drukken de gel hard op het spoor. Hierdoor wordt de gladde laag van platgereden blaadjes kapot gemaakt. We brengen Sandite aan op rails in bosrijke gebieden op plaatsen waar treinen moeten afremmen en optrekken. Dat betekent ongeveer een kilometer vóór en ná een station.

Ook remmen machinisten iets eerder als ze een station naderen. En als een trein tóch iets ‘doorglijdt’ bij een station? Daar zijn we op voorbereid. De spoorbomen op een aantal locaties iets eerder dicht. Ook testen we regelmatig nieuwe methoden. Zo deden we bijvoorbeeld proeven met een watersproei-installatie en een lasersysteem.

Ook in het buitenland zijn de problemen met de gladde rails door bladval bekend. Onze Belgische, Franse en Engelse collega’s nemen verschillende maatregelen en zijn op zoek naar nieuwe methoden om de gladheid te bestrijden.

Onweer en storm

Ook onweer en harde wind kunnen voor onveilige situaties zorgen. Een blikseminslag kan storingen in de systemen en uitval veroorzaken. Om de kans op storing te verkleinen, laten we onder andere veel systemen dubbel draaien. En we zorgen ervoor dat apparatuur maar een klein gebied bedient, zodat een storing ook maar een klein gebied treft. Wordt er extreem weer verwacht? Dan laten we – in overleg met vervoerders – minder treinen rijden.

Gladheid op het spoor

Veelgestelde vragen

Hoe werkt de stroefmakende gel Sandite op glad spoor?

Sandite is een gel vermengd met zand en metaaldeeltjes. Deze stroefmakende gel wordt vanuit zes reizigerstreinen op de rails gespoten en door de treinwielen hard op het spoor gedrukt. Hierdoor wordt de gladde laag van platgereden blaadjes kapot gemaakt. We brengen Sandite aan op rails in bosrijke gebieden op plaatsen waar treinen moeten afremmen en optrekken. Dat betekent ongeveer een kilometer vóór en ná een station.

Doordat we Sandite vanuit reizigerstreinen op de sporen spuiten, hoeven we er geen extra treinen voor in te zetten. De zogenaamde Sandite-treinen worden voor de herfst in de dienstregeling opgenomen op trajecten waar dat nodig is. Het aanbrengen van Sandite gebeurt op werkdagen aan het begin van de reizigersdienst, of vaker als het nodig is.

Bij extreme gladheid kan ook handmatig extra Sandite worden aangebracht. ProRail heeft daarvoor op een aantal locaties vaste Sandite-installaties geïnstalleerd.

Welke problemen ontstaan er op het spoor in de herfst?

In de herfst kan het spoor glad worden door de combinatie van vocht en afgevallen bladeren op de rails. Als de treinen door deze bladerenmassa rijden, ontstaat een soort moes die aan de spoorstaaf blijft plakken.
Gladheid kan ook ontstaan door roest, luchtvervuiling, condensvorming en algen.

Door de gladheid verliezen treinen grip op rails. Bij het optrekken en remmen op glad spoor kunnen de wielen slippen en blokkeren. Daardoor gaan de wielen over de rails schuiven in plaats van draaien. Dat veroorzaakt schade aan wielen en rails.

Als het spoor glad is door bladafval, passen machinisten hun snelheid aan. Ook remmen ze eerder en trekken ze voorzichtiger op. Dit doen ze om de hinder door gladde sporen zo veel mogelijk te beperken.

Wat is de rol van het Operationeel Controle Centrum Rail (OCCR) bij grote verstoringen?

Het OCCR is een samenwerkingsverband van ProRail, de spoorvervoerders en spooraannemers. Dit centrum bestaat sinds oktober 2010 en coördineert de afhandeling van calamiteiten en incidenten op het spoor. Zo kunnen ze snel tot een gezamenlijk besluit komen over de te nemen maatregelen.

Via een zogenaamde ‘spoorradar’ beschikken alle betrokken partijen over actuele, correcte, complete en eenduidige informatie op het gebied van storingen en punctualiteit. Ze werken dus vanuit dezelfde informatie en kijken naar dezelfde grafieken.

Alle veelgestelde vragen over Herfst

Glad worden van de rails

Slippen bij het optrekken

Doorglijden bij het afremmen