Goederenvervoer in Nederland: wie doet wat?

Het spoor. Het lijkt alsof de treinen er als vanzelf overheen suizen, naar hun bestemmingen tot ver in Europa. Het lijkt vanzelfsprekend dat goederen na aankomst snel verder gaan – naar een haven, terminal of direct naar de eindbestemming. Maar niets is minder waar. Het Nederlandse spoor is een stevig netwerk van samenwerkende partners. Wie doet wat in Nederland?

Verladers zijn de verzenders óf ontvangers van de lading. Ze geven spoorgoederenvervoerders (of operators, een soort spoormakelaars) opdracht om die lading naar een bepaalde plek te brengen. 

Goederenvervoerders vervoeren goederen voor hun klanten, de verladers. De vervoerders stellen treinen samen, bepalen de route en vragen ruimte op het spoor ('goederenpaden') aan bij ProRail. De vervoerders  zijn tijdens het transport verantwoordelijk voor de trein én de inhoud van de trein. 

Terminals zijn de plaatsen waar goederen worden overgeladen. Van schip naar trein, of van trein naar truck. Om vanaf dat punt verder te worden gebracht. Terminals zijn er in verschillende soorten en maten. Zo heb je onder andere zeeterminals, inland terminals, kolenterminals en carterminals. Bekijk een kaart waar alle terminals die op het spoor zijn aangesloten staan.  

Havenbedrijven zijn ontwikkelaar, beheerder en exploitant van de haventerreinen. Ze zorgen voor een aantrekkelijk vestigingsklimaat, door van de haven een belangrijk logistiek knooppunt te maken.

Aannemers doen het uitvoerende werk aan het spoor. Ze leggen nieuwe spoor aan en onderhouden bestaand spoor, in opdracht van spoorbeheerder ProRail. Ook zorgen ze voor de aanleg van bijvoorbeeld tunnels en bruggen ('kunstwerken' in vakjargon).

Belangenorganisaties en netwerkorganisaties zetten zich in voor de diverse partijen die met (spoorgoederen)vervoer te maken krijgen. Of voor samenwerking in en verbetering van het goederenvervoer. Voorbeelden zijn de werkgeversorganisatie Koninklijk Nederlands Vervoer, ondernemersorganisatie RailGood, ondernemersvereniging EVO, ondernemersorganisatie RailGood en stichting Railcargo. 

Overheden en overheidsorganisaties bepalen mede hoe het spoorgoederenvervoer eruitziet. Gemeenten en provincies verstrekken vergunningen en zorgen mede voor een goede infrastructuur. De rijksoverheid (het ministerie van Infrastructuur en Milieu) is verantwoordelijk voor het landelijk beleid en wetgeving en opdrachtgever en financier voor diverse projecten op dit gebied. Inspectiediensten van de overheid controleren of alles veilig en goed gebeurt.

ProRail beheert het Nederlandse spoor

  • We zijn verantwoordelijk voor een goed werkend en veilig spoor: de aanleg en het onderhoud ervan.
  • We zorgen ook dat alle vervoerders er gebruik van kunnen maken: we verdelen de ruimte op het spoor (capaciteitsverdeling).
  • We leiden het treinverkeer in goede banen: we regelen de verkeersleiding. 
  • We zorgen dat nieuwe aansluitingen goed in de huidige infrastructuur passen en goed bediend worden. Zodat het treinverkeer vanaf zo’n nieuwe aansluiting soepel verloopt.  
  • We zorgen dat vervoerders en machinisten goede informatie hebben. Zodat ze altijd inzicht hebben in de situatie op het spoor.  
  • We zorgen dat de omgeving goede informatie heeft over wat er op en rond het spoor gebeurt. Denk aan omwonenden, geïnteresseerden en gemeenten. Daarnaast stemmen we internationaal af, met partijen als Railnet Europe, DB Netz en Infrabel.

 

Verbinding

Het samenspel tussen bedrijven en organisaties maakt goederenvervoer over het spoor mogelijk. Niet alleen in Nederland, maar juist ook van en naar het buitenland. ProRail zet zich in om ook het internationale netwerk te verbinden.